Najważniejsze
- •Bezpłatna mammografia w programie przesiewowym przysługuje kobietom w wieku 45–74 lat, nie wymaga skierowania i powinna być wykonywana co dwa lata.
- •Eksperci podkreślają, że mammografia jest badaniem przesiewowym dla kobiet bez objawów, a USG piersi nie powinno jej zastępować jako samodzielny screening.
- •Według danych przywoływanych przez Ministerstwo Zdrowia z programu korzysta tylko ok. 33 proc. uprawnionych kobiet, choć w części publikacji pojawia się też wartość 30 proc.
- •W razie niejednoznacznego wyniku mammografii pacjentka może zostać skierowana na dalszą diagnostykę, m.in. dodatkowe zdjęcia, USG lub biopsję.
- •Artykuł zwraca uwagę na ograniczenia dostępnych materiałów: brak wskazania źródłowego raportu, metodologii i dokładnego okresu, którego dotyczą podawane wskaźniki zgłaszalności.
Radiolog dr Wojciech Rudnicki i Ministerstwo Zdrowia zaapelowali pod koniec maja i na początku czerwca do kobiet w Polsce w wieku 45–74 lat, by wykonywały bezpłatną mammografię co dwa lata.
Radiolog dr n. med. Wojciech Rudnicki oraz Ministerstwo Zdrowia zaapelowali pod koniec maja i na początku czerwca 2026 r. do kobiet w Polsce w wieku 45–74 lat, by wykonywały bezpłatną mammografię co dwa lata. W przekazie podkreślali, że jest to podstawowe badanie przesiewowe w kierunku raka piersi, a według danych przywoływanych przez resort korzysta z niego 33 proc. uprawnionych kobiet.
Dr Rudnicki, radiolog piersi i przewodniczący Sekcji Diagnostyki Obrazowej Piersi Polskiego Lekarskiego Towarzystwa Radiologicznego, przypomniał w wypowiedziach cytowanych przez media, że mammografia jest badaniem przeznaczonym dla kobiet bez objawów. Jak zaznaczył, USG piersi nie ma udowodnionej skuteczności jako samodzielna metoda screeningu i nie powinno zastępować mammografii w programie populacyjnym. Jednocześnie z przekazu wynika, że USG może być elementem diagnostyki uzupełniającej, jeśli pierwszy wynik wzbudzi wątpliwości lekarzy. W takich sytuacjach pacjentka może zostać skierowana na dodatkowe zdjęcia mammograficzne, USG lub biopsję.
Zasady programu i wątpliwości wokół danych
Z informacji powielanych w materiałach prasowych wynika, że bezpłatna mammografia przysługuje kobietom w wieku 45–74 lat, nie wymaga skierowania i powinna być wykonywana co dwa lata. Program działa zarówno w pracowniach stacjonarnych, jak i w mammobusach. Resort i ekspert przekonywali, że badanie pozwala wykryć raka piersi, zanim pojawią się objawy. W dostarczonych materiałach nie przywołano jednak konkretnych wytycznych naukowych ani metaanaliz, do których odnosił się ekspert.
Minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda podała, że z mammografii korzysta 33 proc. uprawnionych kobiet. W tych samych wypowiedziach mówiła też o 12 proc. zgłaszalności na cytologię i 15 proc. na kolonoskopię. Materiały medialne nie wskazują jednak raportu źródłowego, metodologii ani okresu, którego dotyczą te dane. Dodatkowo w części publikacji pojawia się rozbieżność: zamiast 33 proc. podawane jest 30 proc. Na podstawie dostępnych materiałów nie da się więc ustalić, czy chodzi o różne okresy sprawozdawcze, czy o nieścisłość w przekazie.
Apel dotyczy istniejącego programu
Apel nie dotyczy nowego badania ani zmiany zasad programu, lecz niskiego udziału kobiet w już istniejącym screeningu. Według danych przywoływanych przez Rynek Zdrowia za NFZ raka piersi rozpoznaje się w Polsce co roku u około 20 tys. kobiet, a z chorobą żyje około 140 tys. Polek. To pokazuje skalę problemu, choć w dostarczonych materiałach brakuje szerszych danych o trendach frekwencji i różnicach regionalnych.
Ministerstwo Zdrowia zapowiada dalsze działania informacyjne, które mają zwiększyć zainteresowanie badaniami profilaktycznymi. Na razie nie podano jednak, kiedy będzie można ocenić, czy apel przełoży się na wyższą zgłaszalność do programu mammografii.
Mammografia a USG piersi w kontekście badań przesiewowych
Mammografia
USG piersi
Najważniejsze liczby przywołane w artykule i materiałach towarzyszących
| Wskaźnik / dane | Wartość | Kontekst |
|---|---|---|
| Korzystanie z programu mammografii | 33 proc. | Odsetek uprawnionych kobiet według wypowiedzi minister zdrowia |
| Alternatywnie podawana wartość zgłaszalności | 30 proc. | Rozbieżność pojawiająca się w części publikacji |
| Zgłaszalność na cytologię | 12 proc. | Wartość podana w tych samych wypowiedziach |
| Zgłaszalność na kolonoskopię | 15 proc. | Wartość podana w tych samych wypowiedziach |
| Wiek uprawnionych do programu | 45–74 lata | Bezpłatna mammografia bez skierowania |
| Zalecana częstość badania | co 2 lata | Interwał wykonywania mammografii w programie |
| Nowe rozpoznania raka piersi w Polsce rocznie | ok. 20 tys. | Dane przywoływane za NFZ w materiałach prasowych |
| Liczba Polek żyjących z rakiem piersi | ok. 140 tys. | Dane przywoływane za NFZ w materiałach prasowych |
Na podstawie treści artykułu i przywołanych w nim materiałów medialnych.
Rak piersi - onkologia i plastyka - zaproszenie, prof. Dawid Murawa
Jak działa program bezpłatnej mammografii
Na podstawie opisu programu i ścieżki diagnostycznej w artykule.
Słownik pojęć
- mammografia
- Badanie obrazowe piersi z użyciem promieniowania rentgenowskiego, stosowane m.in. w programach badań przesiewowych raka piersi.
- badanie przesiewowe (screening)
- Badanie wykonywane u osób bez objawów, którego celem jest wykrycie choroby we wczesnym stadium.
- USG piersi
- Badanie ultrasonograficzne piersi, przydatne w diagnostyce uzupełniającej, ale nieuznawane za samodzielne badanie przesiewowe w programie populacyjnym.
- biopsja
- Pobranie materiału z podejrzanej zmiany do badania mikroskopowego w celu potwierdzenia lub wykluczenia nowotworu.
- mammobus
- Mobilna pracownia mammograficzna, która umożliwia wykonanie badania poza stacjonarną placówką medyczną.
