Najważniejsze
- •Stosowanie metforminy u pacjentów z COVID-19 wiąże się z 40-procentowym spadkiem ryzyka hospitalizacji, wizyt na SOR lub zgonu.
- •Analiza objęła 4 badania kliniczne (TOGETHER, COVID-OUT, ACTIV-6 oraz mniejsze badanie z Meksyku) na grupie 5878 pacjentów.
- •W badaniu COVID-OUT zaobserwowano spadek ryzyka wystąpienia zespołu Long COVID o 41% w grupie stosującej metforminę.
- •Wiarygodność dowodów w odniesieniu do samej śmiertelności oraz ciężkich zdarzeń niepożądanych oceniono jako niską lub bardzo niską metodą GRADE.
- •Lek nie trafia jeszcze do oficjalnych standardów leczenia COVID-19, lecz wyniki mogą zapoczątkować dedykowane badania nad zapobieganiem powikłaniom.
Stosowanie metforminy u pacjentów z COVID-19 wiąże się z 40-procentową redukcją ryzyka hospitalizacji, wizyt na szpitalnych oddziałach ratunkowych lub zgonu. Takie wnioski płyną z metaanalizy opublikowanej 6 czerwca 2026 roku.
Stosowanie metforminy u pacjentów z COVID-19 wiąże się z 40-procentową redukcją ryzyka hospitalizacji, wizyt na oddziałach ratunkowych lub zgonu. Takie wnioski płyną z metaanalizy czterech randomizowanych badań klinicznych, którą międzynarodowy zespół naukowców opublikował 6 czerwca 2026 roku w czasopiśmie „Reviews in Medical Virology”.
Badacze – w tym T. Tahir, M.A. Siddique oraz K. Ijaz – przeanalizowali dane 5878 pacjentów. Grupa przyjmująca metforminę liczyła 2895 osób, natomiast grupa kontrolna otrzymująca placebo obejmowała 2983 pacjentów. Analiza objęła wyniki czterech randomizowanych kontrolowanych badań klinicznych opublikowanych do listopada 2025 roku: TOGETHER, COVID-OUT, ACTIV-6 oraz mniejszego projektu z Meksyku.
Stosowanie leku przyniosło statystycznie istotne obniżenie ryzyka w złożonym punkcie końcowym. Wskazuje na to wskaźnik ryzyka (HR) wynoszący 0,60 przy 95-procentowym przedziale ufności (95% CI) od 0,40 do 0,90. Niemieckie serwisy medyczne DGP i MedWiss błędnie określiły ten wynik jako nieistotny statystycznie. Portale te pominęły również nazwy badanych kohort oraz dane z badania COVID-OUT, które wykazało spadek ryzyka wystąpienia tzw. zespołu long-COVID o 41 procent.
Ograniczenia metodologiczne analizy
Średni wiek uczestników wahał się od 46 do 52 lat. Naukowcy zaznaczają, że dane dotyczące wpływu metforminy na samą śmiertelność oraz występowanie ciężkich zdarzeń niepożądanych charakteryzują się bardzo szerokimi przedziałami ufności. Z tego powodu autorzy metaanalizy ocenili wiarygodność tych konkretnych dowodów w systemie GRADE jako niską lub bardzo niską.
Publikacje źródłowe nie precyzowały dokładnych dawek leku, schematów jego podawania ani szczegółowego statusu zaszczepienia pacjentów. Dodatkowo spójność metodologiczną ogranicza połączenie danych z trzech dużych badań ambulatoryjnych z małą próbą z Meksyku, która obejmowała jedynie 20 hospitalizowanych osób. Dotychczasowe doniesienia prasowe nie zawierają opinii niezależnych ekspertów – takich jak wirusolodzy czy farmakolodzy kliniczni – na temat zasadności stosowania metforminy poza wskazaniami rejestracyjnymi (off-label).
Perspektywy zastosowania klinicznego
Metformina to powszechnie znany, tani i łatwo dostępny lek stosowany w terapii cukrzycy typu 2. W przeciwieństwie do wcześniejszych, niespójnych analiz opartych na badaniach obserwacyjnych z początku pandemii, nowa publikacja uwzględnia wyłącznie próby randomizowane. Badacze prowadzili jednak poszczególne analizy w różnych fazach pandemii, przy dominacji odmiennych wariantów wirusa SARS-CoV-2 oraz zmiennym poziomie uodpornienia populacji.
Uzyskane wyniki prawdopodobnie nie przełożą się na natychmiastowe włączenie metforminy do oficjalnych standardów leczenia COVID-19. Wskazane przez naukowców zależności mogą jednak zapoczątkować nowe, dedykowane badania kliniczne, ukierunkowane na zapobieganie przewlekłym powikłaniom po zakażeniu.
Charakterystyka grup i wyniki metaanalizy dotyczącej stosowania metforminy w COVID-19
| Parametr / Punkt końcowy | Grupa metforminy / Wynik badany | Grupa placebo / Porównanie | Wskaźnik ryzyka (RR) / Wynik statystyczny |
|---|---|---|---|
| Liczba pacjentów (łącznie) | 2895 pacjentów | 2983 pacjentów | 5878 osób ogółem |
| Złożony punkt końcowy (hospitalizacja, SOR lub zgon) | Niższe ryzyko hospitalizacji/zgonu/SOR | Grupa odniesienia (placebo) | RR = 0,60 (95% CI: 0,40 - 0,90) - spadek o 40% (istotny statystycznie) |
| Wystąpienie zespołu Long COVID (badanie COVID-OUT) | Niższe ryzyko przewlekłych objawów | Grupa odniesienia (placebo) | RR = 0,59 (95% CI: 0,39 - 0,89) - spadek o 41% (istotny statystycznie) |
| Śmiertelność całkowita (All-cause mortality) | Brak istotnej różnicy | Brak istotnej różnicy | RR = 1,00 (95% CI: 0,06 - 15,91) - niska wiarygodność (GRADE) |
| Ciężkie zdarzenia niepożądane (Severe AEs) | Brak istotnej różnicy | Brak istotnej różnicy | RR = 2,86 (95% CI: 0,76 - 10,76) - niska wiarygodność (GRADE) |
Opracowanie własne na podstawie metaanalizy opublikowanej w Reviews in Medical Virology, czerwiec 2026 r.
Proces i kluczowe wnioski z metaanalizy dotyczącej metforminy w COVID-19
Opracowanie na podstawie publikacji w Reviews in Medical Virology.
Słownik pojęć
- Metformina
- Powszechnie stosowany, tani doustny lek przeciwcukrzycowy, który zmniejsza stężenie glukozy we krwi m.in. poprzez hamowanie jej produkcji w wątrobie oraz zwiększanie wrażliwości tkanek na insulinę. Badany również pod kątem właściwości przeciwwirusowych i przeciwzapalnych.
- Metaanaliza
- Statystyczna metoda polegająca na połączeniu i ilościowej analizie wyników wielu niezależnych badań naukowych na ten sam temat w celu uzyskania większej mocy statystycznej i precyzyjniejszego wnioskowania.
- Randomizowane badanie kontrolowane (RCT)
- Badanie naukowe z udziałem ludzi, w którym uczestnicy są losowo przydzielani do grupy badawczej (np. otrzymującej lek) lub kontrolnej (np. otrzymującej placebo), co minimalizuje błędy systematyczne.
- Złożony punkt końcowy
- Wspólna miara oceny efektu w badaniu klinicznym, łącząca kilka różnych zdarzeń (np. zgon, konieczność hospitalizacji oraz wizyta na oddziale ratunkowym). Ułatwia wykazanie skuteczności leku przy mniejszej liczbie pojedynczych zdarzeń.
- Long COVID (zespół post-COVID)
- Zespół długotrwałych objawów chorobowych (takich jak zmęczenie, duszność, mgła mózgowa), które utrzymują się przez co najmniej 12 tygodni po przebytym ostrym zakażeniu wirusem SARS-CoV-2.
- Metoda GRADE
- (Grading of Recommendations Assessment, Development and Evaluation) – systematyczna metoda oceny jakości dowodów naukowych oraz siły rekomendacji medycznych w wytycznych klinicznych.
