Najważniejsze
- •Im lepiej seniorzy przestrzegali diety śródziemnomorskiej, tym wyższy był ich dobrostan psychiczny przed pandemią COVID-19.
- •Podczas lockdownów spadek samopoczucia był mniejszy u osób bliżej stosujących wzorzec śródziemnomorski, co sugeruje efekt ochronny.
- •Związek między dietą a dobrostanem utrzymywał się po uwzględnieniu wieku, płci, aktywności fizycznej, palenia, stanu zdrowia, kalorii i objawów depresji.
- •Badanie było obserwacyjne, więc nie dowodzi, że to dieta bezpośrednio poprawia nastrój — możliwy jest też odwrotny kierunek zależności.
- •Wyniki wspierają promowanie diety bardziej roślinnej i zbilansowanej jako elementu polityki zdrowotnej wobec starzejącego się społeczeństwa.
Starsi dorośli w Anglii jedzący dietę śródziemnomorską mieli wyższy dobrostan psychiczny przed pandemią i łagodniejszy spadek samopoczucia podczas lockdownów.
Najważniejsze dane z badania nad dietą śródziemnomorską i dobrostanem psychicznym
| Parametr | Wartość | Uwagi |
|---|---|---|
| Liczba uczestników | 3 296 | Osoby w wieku 50–90 lat |
| Odsetek kobiet | 54% | Reszta to mężczyźni |
| Odsetek mężczyzn | 46% | Badana grupa była nieco bardziej wykształcona i zamożna niż osoby, które nie wzięły udziału w analizie |
| Okres oceny diety | 2018–2019 | Na podstawie spożycia 9 grup żywności |
| Okres ponownej oceny dobrostanu | czerwiec–lipiec 2020 | W czasie pandemii i lockdownów |
| Liczba grup żywnościowych w ocenie | 9 | Warzywa, owoce, strączki, zboża, ryby, oliwa z oliwek, mięso, nabiał, alkohol |
Na podstawie treści artykułu oraz opisu badania w BMJ Open.
Starsi dorośli w Anglii, którzy bardziej przestrzegali diety śródziemnomorskiej, zgłaszali wyższy poziom dobrostanu psychicznego przed pandemią COVID-19 i doświadczyli mniejszego spadku samopoczucia podczas lockdownów — wynika z badania opublikowanego w BMJ Open. Analiza objęła 3296 osób w wieku od 50 do 90 lat, uczestników długofalowego badania English Longitudinal Study of Ageing.
Naukowcy oceniali dietę w latach 2018–2019 na podstawie spożycia z dziewięciu grup żywnościowych, w tym warzyw, owoców, roślin strączkowych, zbóż, ryb, oliwy z oliwek, mięsa, nabiału i alkoholu. Im bliżej uczestnik trzymał się wzorca śródziemnomorskiego, tym wyższy był jego wynik. Dobrostan psychiczny mierzono kwestionariuszami, które sprawdzały poczucie sensu, przyjemności z życia i kontroli nad własnym życiem. Pomiary wykonano przed pandemią oraz ponownie w czerwcu i lipcu 2020 roku.
W badanej grupie 54 proc. stanowiły kobiety, a 46 proc. mężczyźni. Uczestnicy byli przeciętnie lepiej wykształceni i lepiej sytuowani niż osoby, które nie wzięły udziału w analizie, co autorzy uznają za jedno z ograniczeń pracy. Mimo to związek między dietą a dobrostanem utrzymał się po uwzględnieniu wieku, płci, dochodów, wykształcenia, aktywności fizycznej, palenia tytoniu, stanu zdrowia i liczby kalorii. Nie zniknął także po uwzględnieniu objawów depresji.
Dieta śródziemnomorska od lat jest łączona z korzyściami dla zdrowia fizycznego. Obejmuje przede wszystkim warzywa, owoce, ryby, rośliny strączkowe i oliwę z oliwek, a ogranicza czerwone mięso, słodycze i część produktów wysokoprzetworzonych. W tym badaniu autorzy skupili się jednak nie na depresji, lecz na pozytywnych aspektach zdrowia psychicznego. Ich zdaniem to ważne, bo dobrostan w późniejszym wieku zależy nie tylko od braku objawów choroby, ale też od poczucia sprawczości, sensu i satysfakcji z codzienności.
Podczas pandemii dobrostan w całej grupie spadł, ale u osób bliżej trzymających się diety śródziemnomorskiej spadek był mniejszy. Autorzy zaznaczają, że badanie ma charakter obserwacyjny i nie pozwala przesądzić, czy to dieta poprawia samopoczucie, czy też osoby lepiej czujące się psychicznie częściej wybierają taki sposób odżywiania. W praktyce wyniki mogą jednak wspierać działania promujące bardziej roślinną, zbilansowaną dietę w polityce zdrowotnej skierowanej do starzejącego się społeczeństwa.
Jak w badaniu oceniano dietę i dobrostan psychiczny
Na podstawie treści artykułu i opisu badania w BMJ Open.
"Nie pozwól, by płomyczek zgasł". Jak dbać o zdrowie psychiczne seniorów
Słownik pojęć
- Dieta śródziemnomorska
- Wzorzec żywieniowy oparty głównie na warzywach, owocach, strączkach, rybach, zbożach i oliwie z oliwek, z ograniczeniem czerwonego mięsa i słodyczy.
- Dobrostan psychiczny
- Pozytywny wymiar zdrowia psychicznego obejmujący m.in. poczucie sensu, satysfakcję z życia, autonomię i kontrolę nad własnym życiem.
- Badanie obserwacyjne
- Typ badania, w którym naukowcy analizują zależności bez ingerencji w zachowanie uczestników; nie pozwala ono na pewny wniosek o przyczynowości.
- Kohorta ELSA
- English Longitudinal Study of Ageing — długofalowe badanie obserwujące zdrowie i funkcjonowanie osób starszych w Anglii.
- Lockdown
- Okres ograniczeń społecznych i sanitarnych wprowadzonych podczas pandemii COVID-19, który mógł wpływać na samopoczucie psychiczne.
