Implant mózgowy pomógł pacjentowi z ALS mówić przez ponad dwa lata

Naukowcy z University of California, Davis opracowali implant mózgowy, który pozwolił 47-letniemu Caseyowi Harrellowi z ALS komunikować się samodzielnie przez ponad dwa lata. Urządzenie było używane w domu przez ponad 3,8 tys. godzin, a w kontrolowanych testach osiągnęło ponad 99 proc. dokładności rozpoznawania słów. Wyniki opublikowano 21 czerwca 2026 roku w „Nature Medicine”.

Implant wszczepiono w 2023 roku. Zespół umieścił w mózgu pacjenta cztery macierze mikroelektrodowe z łącznie 256 elektrodami. System rejestrował aktywność w obszarze odpowiedzialnym za mowę, a następnie algorytmy zamieniały sygnały neuronalne na tekst, mowę oraz polecenia sterowania kursorem. Według badaczy Harrell korzystał z urządzenia samodzielnie, bez obecności zespołu badawczego, a czasem przez ponad 12 godzin bez przerwy.

Pacjent oceniał, że 92 proc. zdań generowanych przez system było dokładnych lub w większości poprawnych. W testach laboratoryjnych urządzenie działało przy słowniku obejmującym 125 tys. słów. Naukowcy podkreślili, że system nie tylko działał niezawodnie, ale też umożliwił pacjentowi codzienną komunikację, pracę i obsługę komputera. Harrell mówił za pośrednictwem systemu, że technologia pozwala mu rozmawiać z rodziną i współpracownikami w sposób bliższy naturalnej mowie niż jakakolwiek inna metoda, z której wcześniej korzystał.

ALS, czyli stwardnienie zanikowe boczne, prowadzi do stopniowego osłabienia mięśni i utraty sprawności ruchowej, a u wielu pacjentów także do znacznych zaburzeń mowy. Interfejsy mózg-komputer przez lata pozostawały głównie eksperymentami laboratoryjnymi. Ich ograniczeniem była konieczność stałej obecności badaczy i brak pewności, czy technologia utrzyma skuteczność w dłuższym użytkowaniu poza laboratorium.

Przypadek Harrella ma pokazać, że taka technologia może działać w codziennym życiu. Badacze uznali to za ważny krok w kierunku praktycznego wykorzystania BCI u osób z ciężkimi zaburzeniami ruchowymi. Nie opisali jednak szczegółowo długoterminowego wpływu implantu na zdrowie pacjenta ani ryzyk związanych z wszczepieniem, takich jak infekcje czy blizny wokół elektrod.

W praktyce oznacza to, że interfejsy mózg-komputer mogą zacząć wychodzić poza etap demonstracji i stać się narzędziem rehabilitacji dla osób z paraliżem i ALS. Kolejne badania pokażą, czy podobne rozwiązania da się bezpiecznie stosować u większej grupy pacjentów i przez jeszcze dłuższy czas.