GUMed i WIML łączą siły w rozwoju medycyny kosmicznej i ochrony radiologicznej

Gdański Uniwersytet Medyczny i Wojskowy Instytut Medycyny Lotniczej podpisały 4 maja 2026 r. umowę o współpracy, która ma objąć rozwój medycyny kosmicznej, medycyny lotniczej, badań nad promieniowaniem jonizującym oraz ochronę zdrowia w warunkach ekstremalnych. Informację o porozumieniu uczelnia przekazała w materiałach prasowych cytowanych m.in. przez PAP i media branżowe. Zgodnie z komunikatami partnerów współpraca obejmie realizację zaawansowanych badań w obszarze analizy molekularnej oraz spersonalizowanej diagnostyki. Wspólne projekty mają koncentrować się na opracowywaniu i doskonaleniu metod diagnostycznych opartych na danych molekularnych, genetycznych i epigenetycznych, a także klinicznych i fizjologicznych, z użyciem nowoczesnych narzędzi obliczeniowych. Celem jest lepsze zrozumienie reakcji organizmu człowieka na obciążenia fizjologiczne oraz czynniki środowiskowe i ekstremalne, w tym promieniowanie jonizujące, a także rozwój narzędzi wspierających profilaktykę, monitorowanie zdrowia i bezpieczeństwo. Rektor Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego prof. Michał Markuszewski podkreślił w cytowanych oświadczeniach, że rozwój medycyny kosmicznej oraz badań nad funkcjonowaniem człowieka w warunkach ekstremalnych jest „naturalnym i koniecznym kierunkiem działań”. Zaznaczył, że w obecnej sytuacji geopolitycznej uczelnia widzi swoją rolę nie tylko w tradycyjnej działalności naukowej i dydaktycznej, ale także w przygotowaniu systemu ochrony zdrowia na potencjalne zagrożenia, zwłaszcza w zakresie bezpieczeństwa radiacyjnego. Po stronie WIML media nie przytaczają na razie wypowiedzi przedstawicieli instytutu ani nie wskazują nazwisk sygnatariuszy porozumienia. Partnerzy zapowiadają także rozwój zaplecza infrastrukturalnego i kompetencyjnego. Chodzi m.in. o uruchomienie i optymalizację infrastruktury do sekwencjonowania oraz analizy danych molekularnych, a także transfer wiedzy w obszarze bioinformatyki i analityki danych. Umowa przewiduje ponadto działania edukacyjne: wspólne zajęcia, warsztaty, seminaria i konferencje z naciskiem na medycynę lotniczą, kosmiczną i medycynę sytuacji nadzwyczajnych, a także rozwój projektów studenckich i doktoranckich. W tle współpracy znajduje się rozwijane w Gdańskim Uniwersytecie Medycznym Centrum Biomedycyny Kosmicznej i Ochrony Radiologicznej, powołane w kwietniu 2026 r. jako ogólnouczelniana jednostka łącząca badania nad biomedycyną kosmiczną, ochroną radiologiczną i bezpieczeństwem zdrowotnym. Centrum prowadzi interdyscyplinarne projekty dotyczące m.in. wpływu różnych typów promieniowania na komórki ludzkie, wykorzystuje technologie ciekłej biopsji i sekwencjonowania nanoporowego oraz rozwija narzędzia biodozymetryczne. Choć w komunikatach o porozumieniu z WIML CBKOR nie jest wymienione jako formalna strona umowy, uczelnia przedstawia je jako kluczowe zaplecze dla badań nad medycyną ekstremalną i promieniowaniem. Medycyna kosmiczna i badania nad promieniowaniem mają znaczenie nie tylko dla przyszłych misji kosmicznych, ale też dla onkologii, bezpieczeństwa personelu lotniczego i wojskowego, a w północnej Polsce także w kontekście planów rozwoju energetyki jądrowej. Gromadzone dane molekularne i fizjologiczne mogą w przyszłości wspierać precyzyjniejszą diagnostykę, ocenę ryzyka zdrowotnego w sytuacjach kryzysowych oraz monitorowanie ekspozycji zawodowej na promieniowanie. Strony porozumienia nie ujawniły dotąd czasu obowiązywania umowy, budżetu ani źródeł finansowania planowanych projektów, nie wskazano też harmonogramu działań. Szczegółowe znaczenie współpracy GUMed–WIML dla systemu ochrony zdrowia i bezpieczeństwa radiacyjnego będzie można ocenić, gdy instytucje przedstawią pierwsze konkretne projekty badawcze oraz ich efekty.