Globalne śledztwo po ognisku hantawirusa Andes na wycieczkowcu MV Hondius

Śledczy z WHO, Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) oraz władz krajowych próbują ustalić, gdzie rozpoczęło się śmiertelne ognisko szczepu Andes hantawirusa na statku wycieczkowym MV Hondius, który po rejsie z Argentyny został 10–11 maja zacumowany i ewakuowany koło Teneryfy, a jego pasażerowie rozproszyli się następnie do ponad 20 krajów. MV Hondius, należący do operatora Oceanwide Expeditions, wyruszył z Ushuaia w Argentynie 1 kwietnia 2026 r. Na pokładzie znajdowało się ok. 146–147 osób, w tym około 87 pasażerów, 35–40 członków załogi oraz kilku specjalistów. Trasa prowadziła przez rejon Patagonii i południowego Atlantyku. 2 maja, gdy jednostka była w rejonie Cabo Verde i zmierzała ku Wyspom Kanaryjskim, zgłoszono do WHO i ECDC „cluster of severe respiratory illness”, co uruchomiło międzynarodową reakcję. Według oceny ryzyka ECDC z 12 maja z ogniskiem na MV Hondius powiązano łącznie 11 przypadków zakażenia szczepem Andes hantawirusa: 9 laboratoryjnie potwierdzonych i 2 prawdopodobne oraz trzy zgony. Wśród ofiar jest starsze holenderskie małżeństwo, które jako jedne z pierwszych osób na statku rozwinęło ciężkie objawy; jeden z partnerów zmarł 2 maja na pokładzie, drugi kilka dni później w szpitalu w Holandii. Trzeci zgon dotyczy bliskiego kontaktu jednej z ofiar. WHO i UN News kilka dni wcześniej podawały niższe liczby (osiem przypadków, sześć potwierdzonych), co tłumaczy rozbieżności w doniesieniach z 10–11 maja. Po uzgodnieniach z WHO władze hiszpańskie zgodziły się przyjąć statek w porcie Granadilla na Teneryfie. MV Hondius dotarł tam 10 maja nad ranem. W ciągu 10–11 maja prowadzono ewakuację: pasażerów w kombinezonach i maskach przewożono małymi łodziami z zakotwiczonej jednostki na nabrzeże, poddawano dezynfekcji, a następnie autobusami transportowano na lotnisko, skąd odlatywały samoloty wojskowe i rządowe. Łącznie 122 osoby – 87 gości i 35 członków załogi – ewakuowano i repatriowano. Około 25 członków załogi oraz dwóch medyków pozostało na Hondiusie, który ma wrócić do Rotterdamu z ciałem zmarłego pasażera w chłodni na pokładzie. Co najmniej 34 osoby opuściły statek przed 2 maja w różnych miejscach trasy, część planowo, część z powodów medycznych. Udokumentowane wcześniejsze zejścia obejmują m.in. pasażera pozostawionego na wyspie Tristan da Cunha z podejrzeniem hantawirusa, pacjenta w intensywnej terapii w Johannesburgu, hospitalizowanego w Szwajcarii oraz co najmniej jedną osobę leczoną w holenderskim Radboudumc w Nijmegen. Pełna lista tych osób oraz ich dokładny status zakażenia nie jest publicznie dostępna. WHO i ECDC zaleciły 42 dni aktywnego monitoringu zdrowia osób narażonych, co odpowiada podwójnemu górnemu zakresowi okresu inkubacji hantawirusa Andes. Wielka Brytania przyjęła model 72 godzin izolacji w Arrowe Park Hospital w Merseyside z testami na początku, a następnie 45 dni samoizolacji domowej z codziennym monitoringiem objawów. Holandia zdecydowała o sześciu tygodniach izolacji dla repatriowanych oraz nałożyła sześciotygodniową kwarantannę na 12 pracowników Radboudumc, po tym jak przy pierwszym pacjencie nie zastosowano pełnych procedur wysokiego ryzyka. Japonia zapowiedziała 45 dni monitoringu swojego obywatela, a USA umieściły swoich pasażerów w ośrodkach wysokiego bezpieczeństwa w Nebrasce i Atlancie, przyjmując okres zbliżony do zaleceń WHO. Szczep Andes hantawirusa występuje endemicznie od lat 90. głównie w południowym Chile i Argentynie, gdzie rezerwuarem są dzikie gryzonie. Wywołuje hantavirus pulmonary syndrome – ciężką chorobę płuc o śmiertelności sięgającej 30–40 proc. To jedyny znany hantawirus z udokumentowaną transmisją człowiek–człowiek, dotąd ograniczoną do niewielkich klastrów rodzinnych i szpitalnych. Klaster związany z MV Hondius jest pierwszym udokumentowanym przypadkiem globalnego rozproszenia tego patogenu do ponad 20 krajów za pośrednictwem statku turystycznego. Śledztwo koncentruje się m.in. na podróży holenderskiego małżeństwa po Ameryce Południowej od 27 listopada 2025 r. Para odwiedzała różne rejony Patagonii i potencjalnie Chile; media wskazują na wizytę na wysypisku w Ushuaia, ale lokalne władze podkreślają, że w mieście nie odnotowano hantawirusa od 1996 r. Argentyńskie służby zapowiedziały badania gryzoni na wysypisku i w innych lokalizacjach, jednak na razie nie opublikowały wyników. WHO i ECDC oczekują, że pojedyncze nowe przypadki wśród osób związanych z rejsem mogą pojawiać się jeszcze przez kilka tygodni, ale wszystkie znane kontakty pozostają pod nadzorem, a ryzyko dla ogółu populacji oceniane jest jako niskie. Ustalenie rzeczywistego miejsca pierwotnego zakażenia będzie zależeć od wyników badań środowiskowych i pełnych dochodzeń epidemiologicznych w Argentynie i Chile.