Najważniejsze
- •GIS wycofał z rynku partię „Herbatki fix na brzuszek dziecka” Herbapolu (nr 010126, termin do XII 2028) z powodu znacznego przekroczenia dopuszczalnego poziomu alkaloidów pirolizydynowych (PA).
- •Zanieczyszczona partia jest przeznaczona dla niemowląt już od 1. miesiąca życia, co zwiększa ryzyko zdrowotne ze względu na niedojrzałą wątrobę i małą masę ciała dzieci.
- •Rodzicom zalecono natychmiastowe zaprzestanie podawania herbatki z tej partii, zwrot produktu do sklepu lub jego wyrzucenie; największe zagrożenie wynika z regularnego, długotrwałego stosowania.
- •Alkaloidy pirolizydynowe to naturalne toksyny roślinne, które mogą przypadkowo zanieczyszczać surowce zielarskie; działają głównie hepatotoksycznie i przy przewlekłej ekspozycji mogą zwiększać ryzyko nowotworów.
- •Przypadek ten wpisuje się w szerszy problem obecności PA w herbatach ziołowych i suplementach oraz może doprowadzić do wzmocnienia nadzoru nad produktami ziołowymi, zwłaszcza przeznaczonymi dla niemowląt.
GIS wycofuje z rynku partię herbatki „na brzuszek” Herbapolu dla niemowląt z powodu przekroczenia dopuszczalnych norm toksycznych alkaloidów pirolizydynowych.
Główny Inspektorat Sanitarny poinformował 13–14 maja o wycofaniu z polskich sklepów partii herbatki „Herbatka fix na brzuszek dziecka ziołowo‑owocowa już po 1. miesiącu życia” firmy Herbapol. Chodzi o partię oznaczoną numerem 010126 z terminem minimalnej trwałości do grudnia 2028 r., w której wykryto przekroczenie dopuszczalnego poziomu alkaloidów pirolizydynowych. Inspektorat zaapelował, by nie podawać tej herbatki niemowlętom i małym dzieciom oraz by produkt zwrócić do miejsca zakupu lub wyrzucić.
Ostrzeżenie GIS i działania producenta
Według komunikatu cytowanego przez serwis „Rynek Zdrowia” GIS określił zakwestionowaną partię jako „znacznie zanieczyszczoną i stwarzającą ryzyko dla zdrowia konsumentów”. Produkt jest przeznaczony dla dzieci już po pierwszym miesiącu życia, co oznacza, że potencjalne narażenie dotyczy jednej z najbardziej wrażliwych grup konsumentów. Producent, Herbapol, rozpoczął proces wycofywania partii 010126 z rynku, a działania te nadzoruje Państwowa Inspekcja Sanitarna.
Inspektorat zalecił rodzicom i opiekunom, aby nie używali herbatki z tej konkretnej partii, nawet jeśli dziecko dobrze ją tolerowało. Opakowania można oddać w miejscu zakupu lub usunąć z domowych zapasów. W cytowanych materiałach eksperci zwracają uwagę, że jednorazowe wypicie naparu z zanieczyszczonej partii nie musi oznaczać natychmiastowego zagrożenia dla zdrowia. Największe ryzyko wiąże się z regularnym, długotrwałym podawaniem takiego produktu niemowlętom i małym dzieciom.
Czym są alkaloidy pirolizydynowe?
Alkaloidy pirolizydynowe to naturalne toksyny wytwarzane przez niektóre dziko rosnące rośliny, między innymi chwasty z rodziny ogórecznikowatych i astrowatych. Mogą one przypadkowo trafiać do surowców zielarskich, herbat i przypraw, gdy zanieczyszczą uprawy podczas zbiorów. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności podkreśla, że substancje te działają przede wszystkim toksycznie na wątrobę: w dużych dawkach mogą prowadzić do ostrych uszkodzeń tego narządu, a przewlekła ekspozycja zwiększa ryzyko zmian nowotworowych.
PA są stosunkowo często wykrywane w herbatach ziołowych, naparach dla dzieci, suplementach roślinnych i mieszankach przypraw, co skłoniło Unię Europejską do wprowadzenia limitów ich zawartości w żywności. Dla produktów przeznaczonych dla niemowląt i małych dzieci obowiązują szczególnie niskie progi, ze względu na mniejszą masę ciała i niedojrzałą wątrobę tej grupy. Producenci mają obowiązek monitorowania poziomu tych zanieczyszczeń i wycofywania partii, w których stwierdzono przekroczenie norm.
W ostatnich latach GIS wielokrotnie publikował ostrzeżenia dotyczące obecności alkaloidów pirolizydynowych w herbatach ziołowych i suplementach diety dla dorosłych, natomiast komunikaty obejmujące produkty dla niemowląt pojawiały się rzadziej. Część środowiska pediatrycznego od dawna podkreśla, że rutynowe podawanie herbatek ziołowych niemowlętom, na przykład „na kolki” czy „na brzuszek”, nie jest konieczne i może wiązać się z dodatkowymi zagrożeniami, w tym właśnie z narażeniem na takie zanieczyszczenia.
Herbapol prowadzi obecnie wycofywanie wskazanej partii, a GIS może rozszerzyć kontrole na inne produkty tej kategorii. Rodzice, których dzieci piły tę herbatkę regularnie, powinni w razie niepokojących objawów skonsultować się z pediatrą. Incydent wpisuje się w szerszy problem obecności alkaloidów pirolizydynowych w produktach ziołowych i może skutkować zacieśnieniem nadzoru nad żywnością przeznaczoną dla najmłodszych.
Przykładowe obszary narażenia na alkaloidy pirolizydynowe (PA) w żywności roślinnej
| Rodzaj produktu | Typowe zastosowanie | Grupa konsumentów o podwyższonym ryzyku |
|---|---|---|
| Herbaty ziołowe | Napoje codzienne, napary lecznicze | Niemowlęta, małe dzieci, kobiety w ciąży |
| Napar dla dzieci (np. na kolkę, na brzuszek) | Doraźnie lub regularnie przy dolegliwościach brzusznych | Niemowlęta i małe dzieci |
| Suplementy roślinne | Wspomaganie trawienia, uspokojenie, „oczyszczanie organizmu” | Dorośli, osoby starsze, chorzy przewlekle |
| Mieszanki przypraw | Doprawianie potraw, napojów | Wszyscy konsumenci, w tym dzieci |
Na podstawie informacji z artykułu oraz wytycznych EFSA dotyczących źródeł PA w żywności.
Dlaczego alkaloidy pirolizydynowe są groźne dla niemowląt?
Opracowanie własne na podstawie komunikatów GIS i opinii EFSA dotyczących alkaloidów pirolizydynowych.
Słownik pojęć
- Alkaloidy pirolizydynowe (PA)
- Grupa naturalnych toksyn produkowanych przez niektóre rośliny (zwłaszcza chwasty), które mogą przypadkowo zanieczyszczać surowce zielarskie, herbaty i przyprawy; działają głównie toksycznie na wątrobę.
- Hepatotoksyczność
- Zdolność substancji chemicznej do uszkadzania wątroby; może prowadzić do ostrych lub przewlekłych chorób tego narządu.
- Ekspozycja przewlekła
- Długotrwałe, powtarzające się narażenie organizmu na daną substancję w małych lub umiarkowanych dawkach, co z czasem może prowadzić do kumulacji i szkód zdrowotnych.
- Główny Inspektorat Sanitarny (GIS)
- Centralny organ administracji rządowej odpowiedzialny m.in. za nadzór nad bezpieczeństwem żywności i wydawanie ostrzeżeń dla konsumentów.
- Minimalny termin trwałości
- Data, do której prawidłowo przechowywany produkt spożywczy zachowuje swoje specyficzne właściwości; po jej upływie produkt nie musi być niebezpieczny, ale może tracić jakość.
- Surowce zielarskie
- Części roślin (np. liście, kwiaty, korzenie) wykorzystywane do produkcji herbatek, naparów, leków i suplementów roślinnych.
