Najważniejsze
- •Obecność bliskiej osoby podczas posiłku obniża i przyspiesza regulację poziomu glukozy we krwi średnio o 23%.
- •Efekt regulacji glikemii nie wynika ze spadku stresu ani z kontaktu fizycznego, lecz wiąże się z tzw. teorią bazy społecznej (Social Baseline Theory).
- •Wpływ bliskości na poziom cukru po posiłku jest porównywalny do 15-minutowego spaceru lub łagodnych leków hipoglikemizujących.
- •Badanie miało charakter wstępny na osobach zdrowych – wymagane są dalsze próby z udziałem pacjentów z cukrzycą i stanem przedcukrzycowym.
Obecność bliskiej osoby podczas posiłku obniża stężenie glukozy we krwi i przyspiesza jego regulację średnio o 23% – wynika z badania naukowców z Izraela opublikowanego w czasopiśmie „Science Advances”.
Naukowcy z Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie oraz Centrum Medycznego Sheba ustalili, że obecność bliskiej osoby podczas posiłku obniża stężenie glukozy we krwi i przyspiesza jego regulację średnio o 23% w porównaniu z jedzeniem w samotności. Wyniki trzyletniego projektu badawczego, zrealizowanego pod kierunkiem prof. Shir Atzil, opublikowało czasopismo naukowe „Science Advances”.
Przebieg eksperymentu i uzyskane wyniki
W pracach uczestniczyli również dr Shai Fuchs z Centrum Medycznego Sheba oraz Monia Masalha. Podczas eksperymentu badani spożywali standaryzowany posiłek testowy złożony z 102 gramów chleba pszennego, dostarczający 50 gramów węglowodanów. Naukowcy mierzyli poziom glukozy we krwi uczestników przez 120 minut od momentu zakończenia posiłku.
Analiza wykazała, że obecność partnera zwiększała sprawność regulacji glikemii średnio o 23% w stosunku do warunków, w których uczestnicy jedli samotnie. Autorzy publikacji nie sprecyzowali jednak, czy wskaźnik ten dotyczy obniżenia szczytu glikemicznego, czy zmniejszenia pola pod krzywą (AUC).
W trakcie analizy danych badacze uwzględnili szereg zmiennych, w tym wiek, płeć, wskaźnik masy ciała (BMI), stan zdrowia metabolicznego, poziom stresu oraz obecność kontaktu fizycznego między badanymi. Lepsze wyniki regulacji poziomu cukru we krwi nie wynikały ze spadku poziomu stresu ani z dotyku drugiej osoby. Autorka badania wskazała jednak na znaczną zmienność osobniczą w reakcjach uczestników, co uniemożliwia obecnie bezpośrednie przełożenie wyników na praktykę kliniczną. Prace sfinansowano z grantu European Research Council.
Mechanizm fizjologiczny i ograniczenia badania
Uzyskane wyniki stanowią empiryczne potwierdzenie teorii bazy społecznej. Koncepcja ta zakłada, że mózg człowieka traktuje fizyczną bliskość innych ludzi jako domyślny stan fizjologiczny, co pozwala ograniczyć wydatek energii potrzebnej do samoregulacji organizmu. Skala wykrytego efektu jest porównywalna z korzyściami z 15-minutowego spaceru po posiłku lub z działaniem łagodnych leków hipoglikemizujących. Wyniki wskazują na bezpośredni mechanizm metaboliczny łączący samotność z wyższym ryzykiem rozwoju cukrzycy typu 2.
Przeprowadzony eksperyment miał charakter wstępny i nie obejmował pacjentów ze zdiagnozowaną cukrzycą ani ze stanem przedcukrzycowym. Badacze nie mierzyli ponadto tempa spożywania posiłków ani liczby cykli przeżuwania, które również wpływają na odpowiedź glikemiczną organizmu. Naukowcy zapowiadają kolejne etapy prac, w których sprawdzą reakcje glikemiczne w obecności obcych osób oraz przeprowadzą testy w grupie pacjentów chorujących na cukrzycę.
Parametry posiłku testowego oraz wskaźniki pomiaru glikemii
| Parametr / Zmienna | Wartość w badaniu | Uwagi / Wpływ na glikemię |
|---|---|---|
| Skład posiłku testowego | 102 g chleba pszennego (50 g węglowodanów) | Standaryzowana dawka węglowodanów przyjęta po posiłku |
| Czas pomiaru glikemii | 120 minut | Monitorowanie poziomu glukozy od zakończenia posiłku |
| Poprawa regulacji glikemii | O 23% szybciej / efektywniej | Wynik w obecności partnera w porównaniu do posiłku w samotności |
| Porównywalna interwencja | 15 min spaceru / łagodne leki hipoglikemizujące | Skala obserwowanego efektu metabolicznego |
Opracowanie własne na podstawie wyników badań opublikowanych w „Science Advances”.
Wpływ warunków spożywania posiłku na regulację glikemii
Spożywanie posiłku w samotności
Spożywanie posiłku w obecności bliskiej osoby
Kluczowe wskaźniki badania metabolicznego
Źródło: Badanie Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie opublikowane w „Science Advances”.
Słownik pojęć
- Glikemia
- Stężenie glukozy we krwi; jej poziom wzrasta po spożyciu posiłku bogatego w węglowodany.
- Teoria bazy społecznej (Social Baseline Theory)
- Koncepcja psychobiologiczna zakładająca, że ludzki mózg traktuje bliskość innych ludzi jako domyślny stan fizjologiczny, co obniża koszty energetyczne samoregulacji organizmu.
- Pole pod krzywą (AUC – Area Under the Curve)
- Wskaźnik w badaniach farmakologicznych i metabolicznych określający całkowitą ekspozycję organizmu na dane stężenie (np. glukozy) w czasie.
- Leki hipoglikemizujące
- Substancje farmakologiczne stosowane w celu obniżenia poziomu glukozy we krwi, powszechnie używane w leczeniu cukrzycy typu 2.
- Zmienność osobnicza
- Zmienność odpowiedzi fizjologicznej lub metabolicznej pomiędzy poszczególnymi osobnikami w tej samej populacji.
