Najważniejsze
- •W pionie administracyjno-technicznym szpitala w Kaliszu wykryto bakterie Legionella w stężeniu przekraczającym normy (200 do kilkuset jtk wobec normy poniżej 100 jtk).
- •W odpowiedzi wdrożono dezynfekcję termiczną i chemiczną sieci wodociągowej oraz zamontowano filtry ochronne na bloku operacyjnym i SOR-ze.
- •Do zakażenia Legionellą dochodzi wyłącznie drogą wziewną; bakteria nie przenosi się z człowieka na człowieka.
- •Dotychczas w kaliskim szpitalu nie odnotowano przypadków zachorowań na legionellozę ani gorączkę Pontiac.
W sieci wodociągowej pionu administracyjnego szpitala w Kaliszu wykryto bakterie Legionella. Skłoniło to dyrekcję placówki do pilnego wdrożenia procedur dezynfekcji.
W sieci wodociągowej pionu administracyjnego Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w Kaliszu wykryto bakterie z rodzaju Legionella. W związku z tym dyrekcja placówki wdrożyła 4 września 2023 roku procedury dezynfekcji oraz zdecydowała o prewencyjnym montażu filtrów ochronnych na bloku operacyjnym i Szpitalnym Oddziale Ratunkowym (SOR).
Badania laboratoryjne próbek wody pobranych 28 sierpnia 2023 roku potwierdziły obecność patogenów – szpital otrzymał te wyniki 4 września. Skażenie dotyczy pionu administracyjno-technicznego budynku od parteru do piątego piętra. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Kaliszu wykazał obecność pałeczek bakterii w czterech z dziesięciu pobranych próbek. Stężenie wynosiło od 200 do kilkuset jednostek tworzących kolonie (jtk) w 100 mililitrach wody, podczas gdy norma dla szpitali wynosi poniżej 100 jtk w 100 ml wody.
Wdrożone działania naprawcze i środki bezpieczeństwa
Aby usunąć skażenie, pion techniczny szpitala przeprowadził dezynfekcję termiczną (poprzez podgrzanie wody do temperatury minimum 70 stopni Celsjusza) oraz dezynfekcję chemiczną (poprzez chlorowanie sieci). Choć dyrekcja zapewniała, że skażona woda znajdowała się wyłącznie w pionach administracyjnych, zdecydowano o pilnym zabezpieczeniu stref klinicznych. W dniach 4–5 września 2023 roku na bloku operacyjnym zamontowano filtry membranowe, a do 8 września analogiczne urządzenia zainstalowano na Szpitalnym Oddziale Ratunkowym. Dyrekcja nie sprecyzowała jednak, w jaki sposób poinformowano pacjentów oraz personel o skażeniu i ograniczeniach w korzystaniu z ciepłej wody.
Tło epidemiologiczne i charakterystyka bakterii
Wykrycie bakterii w Kaliszu zbiegło się w czasie z falą zakażeń na Podkarpaciu pod koniec lata 2023 roku, w wyniku której zmarło 25 osób. Wydarzenia te zapoczątkowały prewencyjne kontrole instalacji wodnych w placówkach medycznych w całym kraju. Obecność bakterii w starszych sieciach wodociągowych szpitali jest w Polsce powtarzającym się problemem technicznym. Warto pamiętać, że do zakażenia dochodzi wyłącznie drogą inhalacyjną – poprzez wdychanie aerozolu wodno-powietrznego (np. pod prysznicem). Bakteria nie przenosi się z człowieka na człowieka. Dotychczas w kaliskiej placówce ani w całym regionie nie odnotowano przypadków zachorowań na legionellozę czy gorączkę Pontiac.
Sanepid zapowiedział ponowne pobranie próbek wody po zakończeniu procedur dezynfekcyjnych. Kolejne analizy laboratoryjne zweryfikują skuteczność podjętych przez szpital działań naprawczych.
Wyniki badań wody na obecność bakterii Legionella w szpitalu w Kaliszu (sierpień 2023 r.)
| Parametr | Wynik pomiaru / Stan faktyczny | Norma dla podmiotów wykonujących działalność leczniczą |
|---|---|---|
| Liczba pobranych próbek | 10 próbek ogółem | - |
| Liczba próbek z obecnością bakterii | 4 próbki (40% badanych punktów) | 0 (brak wykrycia w strefach wysokiego ryzyka) |
| Stężenie bakterii w skażonych próbkach | 200 - kilkaset jtk w 100 ml wody | poniżej 100 jtk w 100 ml wody |
| Obszar występowania skażenia | Pion administracyjno-techniczny (parter do V piętra) | Bezpieczeństwo we wszystkich pionach |
Dane Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Kaliszu
Harmonogram działań naprawczych i prewencyjnych w szpitalu w Kaliszu
Opracowanie na podstawie procedur wdrożonych w szpitalu w Kaliszu
Słownik pojęć
- Legionella
- Rodzaj Gram-ujemnych bakterii tlenowych, będących naturalnymi mieszkańcami zbiorników wodnych. Mogą namnażać się w sztucznych instalacjach ciepłej wody i klimatyzacji, wywołując u ludzi choroby układu oddechowego.
- jtk (jednostka tworząca kolonie)
- Jednostka tworząca kolonię (ang. colony-forming unit, CFU). Miara określająca liczbę zdolnych do podziału komórek drobnoustrojów w badanej objętości materiału (np. wody).
- Legionelloza (choroba legionistów)
- Ostra, nietypowa postać zapalenia płuc wywołana zakażeniem bakterią Legionella pneumophila. Objawia się gorączką, dreszczami, suchym kaszlem oraz problemami z oddychaniem, a jej przebieg może być ciężki, zwłaszcza u osób z obniżoną odpornością.
- Gorączka Pontiac
- Łagodniejsza, grypopodobna odmiana zakażenia bakteriami Legionella, przebiegająca bez zapalenia płuc. Objawy obejmują m.in. gorączkę, bóle głowy i mięśni i zazwyczaj ustępują samoistnie w ciągu kilku dni.
- Dezynfekcja termiczna
- Metoda oczyszczania instalacji polegająca na podgrzaniu wody krążącej w sieci do temperatury powyżej 70°C (zazwyczaj 70-80°C) i przepuszczeniu jej przez wszystkie punkty czerpalne, co skutecznie niszczy komórki bakterii Legionella.
- Filtry membranowe
- Specjalistyczne filtry instalowane na końcówkach ujęć wody (np. przy kranach, prysznicach), zatrzymujące bakterie i inne mikroorganizmy o rozmiarach przekraczających porowatość membrany (zazwyczaj 0,2 mikrometra).
