Najważniejsze
- •Przegląd z Uniwersytetu w Ottawie sugeruje, że kreatyna może wspierać leczenie depresji, ale wyniki badań są niespójne i nie pozwalają na ostateczne wnioski.
- •Analiza objęła 238 uczestników z pięciu randomizowanych badań klinicznych; 126 osób otrzymywało kreatynę, a 112 placebo.
- •Najlepsze efekty obserwowano w części badań, m.in. gdy kreatynę łączono z escitalopramem lub terapią poznawczo-behawioralną.
- •W pozostałych badaniach nie wykazano korzyści, a u dwóch pacjentów z chorobą afektywną dwubiegunową wystąpiła hipomania lub mania.
- •Autorzy podkreślają potrzebę większych, dłuższych i lepiej zaprojektowanych badań, zanim kreatyna mogłaby być rozważana jako rutynowe uzupełnienie leczenia depresji.
Przegląd badań z Uniwersytetu w Ottawie sugeruje, że kreatyna może wspierać leczenie depresji, ale wyniki pozostają niespójne.
Zespół badawczy z Uniwersytetu w Ottawie opublikował 30 czerwca 2026 roku przegląd badań, który sugeruje, że kreatyna może wspierać leczenie depresji, ale dostępne dane pozostają niejednoznaczne. Praca obejmowała sześć publikacji opisujących pięć randomizowanych badań klinicznych przeprowadzonych w Korei Południowej, USA, Brazylii, Izraelu i Indiach.
Łącznie w analizie uwzględniono 238 uczestników. Spośród nich 126 otrzymywało kreatynę, a 112 placebo. Średni wiek badanych wynosił 36 lat, a większość stanowiły kobiety. Dwa badania objęły wyłącznie pacjentki. Cztery próby dotyczyły dużej depresji, a jedna osób z chorobą afektywną dwubiegunową, które przechodziły epizod depresyjny.
Autorzy nie połączyli wyników w jedną zbiorczą ocenę, ponieważ badania różniły się projektem. W części prób efekt był wyraźny. W jednym z badań dodanie pięciu gramów kreatyny dziennie do escitalopramu wiązało się z większą poprawą po ośmiu tygodniach niż placebo. Na skali Hamiltona odnotowano Cohen’s d na poziomie 1,13, a więcej kobiet osiągnęło remisję. W innym badaniu kreatyna stosowana razem z terapią poznawczo-behawioralną dała większy spadek nasilenia objawów niż terapia z placebo.
Pozostałe trzy badania nie potwierdziły korzyści. Nie wykazano działania kreatyny u osób, które wcześniej nie reagowały na leczenie, u nastoletnich dziewcząt ani u pacjentów z chorobą afektywną dwubiegunową w epizodzie depresji. W tej ostatniej grupie u dwóch osób, które przyjmowały kreatynę, rozwinęła się hipomania lub mania.
Badacze wskazują, że obserwowane zdarzenia niepożądane ograniczały się do łagodnych dolegliwości żołądkowych. To ważne, bo kreatyna jest powszechnie znanym suplementem stosowanym głównie w sporcie, a nie w psychiatrii. Jej potencjalne zastosowanie w depresji wynika z hipotezy, że może wspierać gospodarkę energetyczną komórek mózgowych i wpływać na układy neuroprzekaźników związane z nastrojem.
Depresja pozostaje zaburzeniem, które nie zawsze odpowiada na standardowe leczenie, w tym leki przeciwdepresyjne i psychoterapię. Dlatego badacze analizują także substancje spoza klasycznych schematów terapeutycznych. W przypadku kreatyny obraz jest na razie mieszany: część wyników wygląda obiecująco, ale skala badań była niewielka, a ich jakość i metodologia nie pozwalają na ostateczne wnioski.
Autorzy przeglądu wskazują na potrzebę większych i dłuższych badań, które pozwolą sprawdzić, czy kreatyna rzeczywiście może stać się uzupełnieniem leczenia depresji. Na tym etapie materiał z Ottawy pokazuje raczej kierunek dalszych analiz niż gotową odpowiedź dla praktyki klinicznej.
Najważniejsze dane z przeglądu badań nad kreatyną w depresji
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Liczba publikacji | 6 |
| Liczba badań klinicznych | 5 |
| Liczba uczestników | 238 |
| Kreatyna | 126 |
| Placebo | 112 |
| Średni wiek | 36 lat |
| Kobiety | większość |
| Badania z udziałem wyłącznie kobiet | 2 |
| Badania dotyczące dużej depresji | 4 |
| Badanie z udziałem osób z CHAD w epizodzie depresji | 1 |
| Dawka w jednym z badań | 5 g/dobę |
| Czas oceny efektu | 8 tygodni |
| Cohen’s d w jednym z badań | 1,13 |
Źródło: przegląd badań opisany w artykule.
Jak kreatyna była badana w depresji?
Źródło: przegląd badań opisany w artykule.
Słownik pojęć
- Kreatyna
- Związek naturalnie obecny w organizmie, uczestniczący w magazynowaniu i dostarczaniu energii do komórek; stosowany także jako suplement diety.
- Depresja (duża depresja)
- Zaburzenie psychiczne charakteryzujące się obniżonym nastrojem, utratą zainteresowań i innymi objawami utrzymującymi się przez dłuższy czas.
- Choroba afektywna dwubiegunowa (CHAD)
- Zaburzenie nastroju przebiegające z epizodami depresji oraz manii lub hipomanii.
- Randomizowane badanie kliniczne
- Badanie, w którym uczestników losowo przydziela się do grupy interwencji lub placebo, aby wiarygodniej ocenić skuteczność leczenia.
- Placebo
- Substancja lub interwencja pozbawiona aktywnego działania, stosowana jako porównanie w badaniach klinicznych.
- Cohen’s d
- Miara wielkości efektu, pokazująca, jak duża jest różnica między grupami w badaniu.
- Remisja
- Ustąpienie objawów choroby do poziomu niewystarczającego do rozpoznania aktywnego epizodu.
- Escitalopram
- Lek przeciwdepresyjny z grupy SSRI, stosowany w leczeniu depresji i niektórych zaburzeń lękowych.
