Najważniejsze
- •Badanie naukowców z Uniwersytetu w Göteborgu wykazało, że lidokaina i aspiryna znacząco redukują odruch ucieczkowy u homarczyków poddanych szokowi elektrycznemu.
- •Aspiryna obniżyła odsetek reagujących homarczyków z 100% do 23%, natomiast lidokaina zredukowała go do 54%.
- •Wyniki opublikowane w „Scientific Reports” dostarczają nowych dowodów w dyskusji nad zdolnością skorupiaków do odczuwania bólu i wrażliwości na bodźce.
- •Unijna dyrektywa 2010/63/UE nadal nie zapewnia skorupiakom ochrony prawnej, w przeciwieństwie do regulacji m.in. w Szwajcarii, Norwegii czy Nowej Zelandii.
Podanie lidokainy oraz aspiryny znacząco redukuje odruch ucieczkowy u homarczyków poddanych działaniu prądu elektrycznego – wykazali badacze z Uniwersytetu w Göteborgu na łamach czasopisma „Scientific Reports”.
Naukowcy z Uniwersytetu w Göteborgu wykazali, że lidokaina oraz aspiryna znacząco redukują odruch ucieczkowy u homarczyków poddanych działaniu prądu elektrycznego. Wyniki prac zespołu pod kierunkiem prof. Lynne Sneddon opublikowano w czasopiśmie „Scientific Reports”.
Przebieg eksperymentu i wyniki
Eksperyment przeprowadzono na próbie 105 samców homarczyka (Nephrops norvegicus) o średniej masie 106 gramów. Zespół badawczy poddał zwierzęta dziesięciosekundowemu działaniu pola elektrycznego o natężeniu 9,09 V/m i częstotliwości 50 Hz w zbiorniku o pojemności 11 litrów. Części osobników podano leki przeciwbólowe stosowane u ludzi. Lidokainę rozpuszczono w wodzie akwariowej w stężeniu 80 mg/l na godzinę przed testem, natomiast aspirynę wstrzyknięto w stawy kończyn krocznych w dawce 10 mg/kg masy ciała.
W grupie poddanej działaniu prądu bez wcześniejszego podania leków reakcję ucieczkową w postaci uderzeń odwłokiem wykazały wszystkie z 13 analizowanych osobników. W grupie przebywającej w wodzie z dodatkiem lidokainy odruch obronny zaobserwowano u 7 z 13 zwierząt (54 proc.). Podanie aspiryny zredukowało odsetek reagujących homarczyków do 23 proc., co odpowiada 3 z 13 osobników.
Status prawny i wnioski badaczy
Homarczyk należy do kluczowych gatunków komercyjnych w europejskim rybołówstwie, a roczna wartość jego połowów w Unii Europejskiej oraz Wielkiej Brytanii przekracza 300 milionów euro. Mimo że Wielka Brytania w 2022 roku uznała dziesięcionogi za istoty zdolne do odczuwania, unijna dyrektywa 2010/63/UE wciąż nie przyznaje skorupiakom ochrony prawnej w procedurach doświadczalnych i ubojowych. Zakaz gotowania żywych skorupiaków bez uprzedniego ogłuszenia obowiązuje obecnie m.in. w Szwajcarii, Norwegii, Austrii oraz Nowej Zelandii.
Autorzy opracowania zwracają uwagę na ograniczenia metodologiczne badania, w tym na brak grupy kontrolnej poddanej samej iniekcji rozpuszczalnika (bez aspiryny) oraz użycie prądu o natężeniu znacznie niższym niż w komercyjnych ogłuszaczach przemysłowych. Badacze wskazują na potrzebę przeprowadzenia dalszych testów przed podjęciem decyzji o ewentualnych zmianach w przepisach regulujących ubój i transport tych zwierząt.
Przebieg eksperymentu nad reakcją homarczyków na bodźce bólowe
Badanie Uniwersytetu w Göteborgu, „Scientific Reports”
Wpływ leków przeciwbólowych na odruch obronny homarczyków (Nephrops norvegicus) poddanych szokowi elektrycznemu
| Grupa badawcza | Dawka / Sposób podania | Liczba reagujących osobników | Odsetek reakcji obronnej (%) |
|---|---|---|---|
| Kontrolna (bez leków) | Brak analgetyku | 13 / 13 | 100% |
| Lidokaina | 80 mg/l (w wodzie akwariowej) | 7 / 13 | 54% |
| Aspiryna | 10 mg/kg (iniekcja w stawy) | 3 / 13 | 23% |
Opracowanie własne na podstawie danych z badania opublikowanego w „Scientific Reports”
Słownik pojęć
- Homarczyk (Nephrops norvegicus)
- Gatunek skorupiaka z rzędu dziesięcionogów, zamieszkujący zimne wody Oceanu Atlantyckiego i Morza Śródziemnego, mający duże znaczenie gospodarcze.
- Lidokaina
- Miejscowy lek znieczulający, który blokuje kanały sodowe w błonach komórek nerwowych, hamując przewodzenie impulsów czuciowych.
- Aspiryna
- Kwas acetylosalicylowy – niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ) o działaniu przeciwbólowym i przeciwgorączkowym.
- Dziesięcionogi (Decapoda)
- Rząd skorupiaków z gromady pancerowców, do którego należą m.in. homary, kraby, raki i krewetki.
- Odruch ucieczkowy
- Automatyczna, uwarunkowana ewolucyjnie reakcja ruchowa organizmu zmierzająca do oddalenia się od niebezpiecznego lub bolesnego bodźca.
