Najważniejsze
- •Badanie opublikowane w JAMA Network Open wykazało, że szczepionka przeciw COVID-19 z sezonu 2025–26 zmniejszała ryzyko wizyty w izbie przyjęć lub pilnej opiece o 50 proc. oraz hospitalizacji o 55 proc.
- •Praca została wcześniej wstrzymana przez tymczasowego dyrektora CDC Jay’a Bhattacharyę z powodu zastrzeżeń do metodologii test-negative design, choć autorzy i część ekspertów uznają tę metodę za standardową i użyteczną.
- •Spór wokół publikacji wywołał debatę o możliwej ingerencji politycznej w proces naukowy CDC oraz o tym, jak instytucje zdrowia publicznego powinny komunikować wyniki badań.
- •Zwolennicy badania podkreślają, że test-negative design umożliwia szybkie monitorowanie skuteczności szczepień w praktyce, natomiast badania kohortowe są dokładniejsze, ale wolniejsze i droższe.
- •Cała sytuacja przypomina, że przy ocenie szczepionek liczą się nie tylko wyniki kliniczne, ale też zaufanie do procedur publikacyjnych i niezależności instytucji.
23 czerwca 2026 r. w JAMA Network Open opublikowano badanie dotyczące szczepionek przeciw COVID-19, które wcześniej wstrzymał tymczasowy szef CDC Jay Bhattacharya.
23 czerwca 2026 roku w JAMA Network Open ukazało się badanie dotyczące skuteczności szczepionek przeciw COVID-19 u dorosłych, które wcześniej wstrzymał tymczasowy dyrektor CDC Jay Bhattacharya. Praca miała pierwotnie zostać opublikowana w biuletynie CDC, ale po sporze o metodologię trafiła do zewnętrznego czasopisma.
Autorzy badania przeanalizowali dorosłych, którzy między wrześniem a grudniem ubiegłego roku zgłaszali się do szpitali lub ośrodków pilnej opieki z objawami zgodnymi z COVID-19 w siedmiu stanach. Wyniki wskazują, że szczepionka zmniejszała ryzyko wizyty w izbie przyjęć lub pilnej opiece związanej z COVID-19 o 50 proc., a ryzyko hospitalizacji o 55 proc. Badanie dotyczyło preparatu w wersji 2025-26.
Bhattacharya miał zgłaszać zastrzeżenia do tzw. test-negative design, czyli metody porównującej status szczepienia osób z wynikiem dodatnim i ujemnym. Według relacji cytowanych przez amerykańskie media praca przeszła już ocenę naukową, a redaktorzy CDC ją zaakceptowali, zanim została wstrzymana. Przedstawiciel Departamentu Zdrowia i Opieki Społecznej USA powiedział natomiast, że CDC musi stosować najwyższe standardy rygoru naukowego, zwłaszcza gdy wyniki mogą wpływać na decyzje kliniczne dotyczące szczepień.
Michelle Barron, jedna z autorek badania, oceniła, że problemem nie była nauka, a publikacja została wstrzymana nie z powodów naukowych. Dodała, że wyniki nie pasowały do agendy sekretarza HHS Roberta F. Kennedy’ego Jr., który od lat krytykuje szczepionki przeciw COVID-19. Niektórzy eksperci uznali decyzję Bhattacharyi za możliwą ingerencję polityczną w pracę CDC.
Sam Bhattacharya twierdzi, że badania kohortowe dają mocniejsze podstawy do oceny skuteczności szczepionek, ponieważ śledzą duże grupy ludzi przez dłuższy czas. Badacze i część ekspertów odpowiadają jednak, że takie analizy są droższe i wolniejsze, a test-negative design pozostaje użytecznym narzędziem do szybkiego monitorowania skuteczności szczepień w praktyce.
Spór wokół tej publikacji wpisuje się w dłuższą debatę o skuteczności i bezpieczeństwie szczepionek przeciw COVID-19 oraz o roli CDC w komunikowaniu danych zdrowotnych. Dla systemu ochrony zdrowia stawką pozostaje nie tylko sama ocena preparatów, ale także zaufanie do instytucji, które publikują i interpretują wyniki badań. W praktyce kolejne analizy skuteczności szczepień mogą teraz być jeszcze uważniej obserwowane pod kątem metod i procedur publikacyjnych.
Słownik pojęć
- test-negative design
- Metoda badawcza często używana do oceny skuteczności szczepionek, w której porównuje się osoby z dodatnim i ujemnym wynikiem testu na daną chorobę.
- izba przyjęć
- Oddział szpitalny, do którego trafiają pacjenci wymagający pilnej oceny medycznej.
- pilna opieka
- Forma ambulatoryjnej pomocy medycznej dla pacjentów z nagłymi, ale zwykle nieżyciowo zagrożeniowymi problemami zdrowotnymi.
- hospitalizacja
- Przyjęcie pacjenta do szpitala w celu leczenia i monitorowania stanu zdrowia.
- skuteczność szczepionki
- Miara tego, jak dobrze szczepionka zmniejsza ryzyko zachorowania, ciężkiego przebiegu lub powikłań w rzeczywistych warunkach.
- JAMA Network Open
- Recenzowane czasopismo medyczne publikujące badania z różnych dziedzin medycyny i zdrowia publicznego.
- badanie kohortowe
- Rodzaj badania obserwacyjnego śledzącego grupę osób w czasie, aby ocenić związki między narażeniem a wynikiem zdrowotnym.
