Najważniejsze
- •Oksytocyna zwiększa zaufanie selektywnie — działa u mężczyzn o niskiej skłonności do ufania, a nie jako uniwersalny „wzmacniacz zaufania”.
- •W badaniu 359 mężczyzn po podaniu oksytocyny przekazywali oni w grze zaufania średnio o 15 proc. więcej pieniędzy niż grupa placebo.
- •Po połączeniu z wcześniejszym eksperymentem łączna analiza 578 mężczyzn wykazała niemal 17-procentowy wzrost zaufania.
- •Efekt utrzymał się po uwzględnieniu cech osobowości, co wzmacnia wiarygodność wyniku i ogranicza wpływ czynników pobocznych.
- •Mechanizm działania hormonu nie został wyjaśniony, a badania nie obejmowały kobiet, więc wyników nie można automatycznie przenosić na całą populację.
Badanie przeprowadzone na Uniwersytecie w Zurychu wykazało, że oksytocyna zwiększa zaufanie tylko u mężczyzn z niską skłonnością do ufania.
Naukowcy z Uniwersytetu w Zurychu podali 12 sierpnia 2026 roku, że oksytocyna selektywnie zwiększa zaufanie u mężczyzn, którzy z natury rzadko ufają innym. Wyniki opublikowano w Proceedings of the National Academy of Sciences. Autorzy badania, w tym Ernst Fehr, ocenili, że jest to pierwszy tak mocny dowód na działanie hormonu w tej konkretnej grupie.
Badanie objęło 359 mężczyzn wcześniej zakwalifikowanych jako osoby o niskiej skłonności do zaufania. Uczestnicy losowo otrzymali oksytocynę albo placebo, a następnie wzięli udział w anonimowej grze zaufania. W tej części badania decydowali, jaką kwotę przekazać nieznanej osobie. Mężczyźni, którzy otrzymali oksytocynę, powierzyli drugiej stronie średnio o 15 proc. więcej pieniędzy niż uczestnicy z grupy placebo.
Po połączeniu tych danych z wcześniejszym, podobnym eksperymentem analiza objęła łącznie 578 mężczyzn o niskiej skłonności do zaufania. W tej szerszej ocenie efekt był jeszcze wyraźniejszy i sięgnął niemal 17 proc. Zespół podał też, że wynik utrzymał się po uwzględnieniu różnych cech osobowości uczestników. To ważne, bo wcześniejsze badania nad oksytocyną dawały niespójne rezultaty i często opierały się na małych grupach.
Oksytocyna od lat budzi zainteresowanie jako hormon i neuroprzekaźnik związany z zachowaniami społecznymi. Już w 2005 roku grupa Erwinsa Fehra z Zurychu opisała pierwsze sygnały, że podanie oksytocyny może zwiększać zaufanie. Późniejsze badania nie potwierdziły jednak jednoznacznie, czy efekt jest ogólny i u kogo dokładnie występuje. Nowa analiza odpowiada na część tych wątpliwości, ale tylko w odniesieniu do mężczyzn.
Autorzy badania nie wyjaśniają, dlaczego oksytocyna działa właśnie w taki sposób. Nie badali też wpływu hormonu na kobiety, więc wyników nie można automatycznie przenosić na całą populację. Ernst Fehr zasugerował jedynie, że hormon może wzmacniać oczekiwanie współpracy ze strony innych albo zmniejszać lęk przed oszustwem.
W praktyce badanie porządkuje spór trwający od dwóch dekad i wskazuje, że oksytocyna nie musi działać jak uniwersalny „wzmacniacz zaufania”. Dalsze prace mają sprawdzić mechanizm biologiczny tego efektu oraz to, czy podobną zależność uda się wykazać także u kobiet.
Jak przebiegało badanie oksytocyny i zaufania?
Źródło: Uniwersytet w Zurychu / Proceedings of the National Academy of Sciences, 2026.
Słownik pojęć
- Oksytocyna
- Hormon i neuroprzekaźnik związany m.in. z zachowaniami społecznymi, więzią i reakcjami emocjonalnymi.
- Placebo
- Substancja pozbawiona działania leczniczego, stosowana w badaniach jako porównanie dla badanej interwencji.
- Gra zaufania
- Eksperymentalne zadanie psychologiczne, w którym uczestnik decyduje, ile środków powierzyć innej osobie.
- Skłonność do zaufania
- Cecha osobowości określająca, jak łatwo dana osoba ufa innym i oczekuje od nich współpracy.
- Randomizacja
- Losowy przydział uczestników do grup badawczych, który pomaga ograniczyć wpływ czynników zakłócających.
- Podwójnie ślepa próba
- Metoda badawcza, w której uczestnicy i osoby oceniające nie wiedzą, kto otrzymuje badaną substancję, aby zmniejszyć ryzyko stronniczości.
