Najważniejsze
- •Wrocławscy naukowcy jako pierwsi w Polsce zastosowali elektroporację wapniową u chorych z miejscowo zaawansowanym rakiem trzustki.
- •Metoda polega na podaniu chlorku wapnia do guza i użyciu krótkich impulsów elektrycznych, co prowadzi do śmierci komórek nowotworowych bez użycia cytostatyku.
- •Badanie kliniczne IREC obejmuje 70 pacjentów, a oceniane są przede wszystkim jakość życia i czas przeżycia wolny od progresji choroby.
- •Lekarze obserwują u części pacjentów zmniejszenie bólu, także neuropatycznego, oraz stabilizację lub wzrost masy ciała.
- •Elektroporacja wapniowa pozostaje metodą eksperymentalną i nie zastępuje standardowego leczenia, ale może rozszerzyć możliwości terapii w trudnych przypadkach.
Naukowcy z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu jako pierwsi w Polsce zastosowali elektroporację wapniową u chorych z miejscowo zaawansowanym rakiem trzustki.
Naukowcy z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, we współpracy z Uniwersyteckim Szpitalem Klinicznym, jako pierwsi w Polsce zastosowali elektroporację wapniową u pacjentów z miejscowo zaawansowanym rakiem trzustki. Metodę wykorzystano w ramach niekomercyjnego badania klinicznego IREC, prowadzonego w 2026 roku, które obejmuje 70 chorych.
Elektroporacja wapniowa polega na podaniu do guza roztworu chlorku wapnia, a następnie oddziaływaniu na komórki krótkimi impulsami elektrycznymi. W błonie komórkowej powstają czasowe mikrootwory, przez które jony wapnia gwałtownie napływają do komórek nowotworowych. To rozregulowuje ich gospodarkę energetyczną i prowadzi do obumarcia komórek. Metoda nie wymaga podania cytostatyku.
Zespół z Wrocławia ocenia trzy podejścia z użyciem elektroporacji. Badacze analizują przede wszystkim jakość życia chorych oraz czas przeżycia wolny od progresji choroby. Według prof. Wojciecha Kielana, kierownika II Katedry i Kliniki Chirurgii Ogólnej i Chirurgii Onkologicznej UMW, pacjenci często trafiają do ośrodka po wyczerpaniu standardowych linii leczenia. Lekarze obserwują u części z nich zmniejszenie dolegliwości bólowych, także o charakterze neuropatycznym, oraz stabilizację lub przyrost masy ciała.
Prof. Julita Kulbacka z Katedry i Zakładu Biologii Molekularnej i Komórkowej Wydziału Farmaceutycznego UMW wyjaśnia, że gwałtowny napływ wapnia do komórki zaburza homeostazę wapniową. Dochodzi do przeładowania mitochondriów jonami Ca2+, spadku produkcji ATP i wyczerpania zasobów energetycznych komórki. W efekcie komórka ginie, głównie na drodze nekrozy, choć badacze obserwują też cechy apoptozy i piroptozy.
Rak trzustki należy do nowotworów najtrudniejszych w leczeniu. Często jest rozpoznawany późno, a jego położenie ogranicza możliwość zastosowania klasycznych metod ablacyjnych. Dlatego wrocławski projekt ma znaczenie przede wszystkim jako próba poszerzenia możliwości terapii dla chorych, u których standardowe postępowanie nie przyniosło efektu albo nie może być zastosowane.
Badacze podkreślają jednak, że elektroporacja wapniowa pozostaje metodą ocenianą w badaniach klinicznych i nie zastępuje leczenia standardowego. Jej dalszy rozwój może wskazać, czy stanie się trwałym uzupełnieniem procedur onkologicznych dla pacjentów z rakiem trzustki i innymi guzami litymi.
Jak działa elektroporacja wapniowa
Opracowanie na podstawie opisu mechanizmu z artykułu oraz komunikatów UMW.
Słownik pojęć
- Elektroporacja wapniowa
- Metoda leczenia, w której do guza podaje się chlorek wapnia, a następnie działa krótkimi impulsami elektrycznymi, aby doprowadzić do śmierci komórek nowotworowych.
- Chlorek wapnia
- Związek chemiczny dostarczający jony wapnia, używany w tej metodzie jako element terapeutyczny.
- ATP
- Podstawowy nośnik energii w komórce; jego spadek oznacza utratę zdolności komórki do podtrzymywania procesów życiowych.
- Nekroza
- Rodzaj niekontrolowanej śmierci komórki związanej z jej uszkodzeniem i utratą integralności.
- Apoptoza
- Programowana śmierć komórki, zachodząca w sposób kontrolowany i uporządkowany.
- Pyroptoza
- Forma śmierci komórki związana z silną odpowiedzią zapalną.
- PFS (progression-free survival)
- Czas przeżycia wolny od progresji choroby; jeden z głównych punktów końcowych badań onkologicznych.
