Najważniejsze
- •Badanie opublikowane w „The Lancet” wykazało, że u części zdrowych osób w wieku średnim można wykryć we krwi biomarkery związane z patologią choroby Alzheimera.
- •Dodatnie wyniki biomarkerów wiązały się z subtelnie gorszymi wynikami w wybranych testach poznawczych, zwłaszcza pamięci werbalnej i szybkości przetwarzania informacji.
- •Wyniki nie oznaczają rozpoznania wczesnego Alzheimera — badanie miało charakter obserwacyjny i opierało się na jednorazowym pomiarze biomarkerów.
- •Nowe dane sugerują, że biologiczne sygnały choroby mogą być wykrywalne na długo przed objawami klinicznymi, co może być ważne głównie dla badań i przyszłych terapii.
- •Autorzy podkreślają, że opisywane testy dotyczą biologii Alzheimera, a nie wszystkich przyczyn demencji, więc nie powinny być traktowane jako rutynowy screening populacyjny.
Badacze z UCSF opisali na łamach „The Lancet”, że u części zdrowych Amerykanów w średnim wieku wykryto we krwi biomarkery związane z chorobą Alzheimera, powiązane z niewielkimi różnicami poznawczymi.
Zespół badaczy z University of California, San Francisco poinformował 28 maja 2026 r. na łamach „The Lancet”, że u części zdrowych dorosłych w średnim wieku w USA wykryto we krwi biomarkery związane z patologią choroby Alzheimera. Ich obecność wiązała się z subtelnymi różnicami w wynikach testów poznawczych u osób bez demencji.
Badanie, opublikowane pod numerem DOI 10.1016/S0140-6736(26)00515-5, objęło 1350 uczestników wieloletniej kohorty CARDIA. Średni wiek badanych wynosił 61 lat. Autorami analizy są badacze UCSF, w tym Xiaqing Jiang i Kristine Yaffe. Zespół oznaczał we krwi biomarkery związane z chorobą Alzheimera, w tym p-tau217, Aβ42 i Aβ40, wykorzystując test opisywany w dostępnych materiałach jako Fujirebio Lumipulse, zatwierdzony przez FDA.
Wyniki i ich znaczenie
Według opisu wyników około 6 proc. uczestników miało dodatni wynik dla wskaźnika p-tau217/Aβ42, a 8 proc. mieściło się w strefie granicznej. W przypadku innego wskaźnika, Aβ42/Aβ40, około 15 proc. miało wynik dodatni, a 68 proc. graniczny. Badacze zaznaczyli, że są to różne wskaźniki, dlatego tych proporcji nie należy zestawiać tak, jakby opisywały tę samą kategorię ryzyka.
Osoby z dodatnimi wynikami biomarkerów uzyskiwały gorsze wyniki w niektórych testach poznawczych. Związek dotyczył zwłaszcza pamięci werbalnej i szybkości przetwarzania informacji. Analiza wcześniejszych danych wskazała też, że uczestnicy z dodatnimi wynikami częściej wykazywali szybszy wcześniejszy spadek wybranych funkcji poznawczych. W materiałach źródłowych opisywano ten efekt jako około 2,5- do 4-krotnie wyższe względne ryzyko szybszego pogorszenia w wybranych domenach testowych, a nie jako wielokrotnie wyższe ryzyko zachorowania na chorobę Alzheimera.
Ograniczenia badania
Badanie różni się od wielu wcześniejszych prac tym, że dotyczy zdrowych osób w średnim wieku z kohorty populacyjnej, a nie głównie starszych pacjentów lub osób z już widocznymi objawami zaburzeń poznawczych. Sugeruje to, że biologiczne sygnały związane z chorobą Alzheimera mogą być wykrywalne na długo przed wystąpieniem objawów klinicznych. Choroba Alzheimera odpowiada za około 60–70 proc. przypadków demencji, ale opisywane testy odnoszą się do biologii tej choroby, a nie do innych przyczyn otępienia.
Autorzy i komentatorzy omawiający badanie podkreślają jednak, że wyniki nie oznaczają rozpoznania wczesnej choroby Alzheimera. To analiza obserwacyjna z jednorazowym pomiarem biomarkerów, która nie odpowiada na pytanie, jak wyniki zmieniają się w czasie i ilu uczestników rzeczywiście rozwinie chorobę. W praktyce nowe dane mogą mieć znaczenie przede wszystkim dla badań nad wczesnym wykrywaniem i kwalifikacją do przyszłych terapii, a nie dla rutynowego screeningu populacyjnego.
Co pokazuje to badanie o biomarkerach Alzheimera?
Na podstawie opisu badania opublikowanego w „The Lancet”.
Najważniejsze dane liczbowe z badania biomarkerów Alzheimera
| Element badania | Wynik |
|---|---|
| Liczba uczestników | 1350 |
| Średni wiek badanych | 61 lat |
| Dodatni wynik p-tau217/Aβ42 | ok. 6% |
| Wynik graniczny p-tau217/Aβ42 | ok. 8% |
| Dodatni wynik Aβ42/Aβ40 | ok. 15% |
| Wynik graniczny Aβ42/Aβ40 | ok. 68% |
| Udział Alzheimera w przypadkach demencji | ok. 60–70% |
| Względne ryzyko szybszego pogorszenia wybranych funkcji poznawczych | ok. 2,5–4 razy wyższe |
Źródło: dane z opisanego badania UCSF/CARDIA opublikowanego w „The Lancet”.
Słownik pojęć
- Biomarker
- Mierzalny wskaźnik biologiczny, który może odzwierciedlać proces chorobowy lub reakcję organizmu.
- p-tau217
- Fosforylowane białko tau uznawane za jeden z ważnych biomarkerów patologii choroby Alzheimera.
- Aβ42 i Aβ40
- Dwie formy peptydu amyloid-beta; ich wzajemne proporcje są wykorzystywane w ocenie zmian związanych z Alzheimerem.
- Kohorta populacyjna
- Grupa osób obserwowana przez dłuższy czas w badaniu naukowym, zwykle w celu oceny zależności między czynnikami ryzyka a zdrowiem.
- Analiza obserwacyjna
- Badanie, w którym naukowcy obserwują zależności w danych bez przydzielania uczestników do interwencji leczniczych.
- Screening populacyjny
- Przesiewowe badanie dużych grup osób bez objawów w celu wczesnego wykrywania choroby.
