Najważniejsze
- •W Polsce brakuje wyodrębnionej specjalizacji z ginekologii dziecięcej, co utrudnia szybkie kierowanie najmłodszych pacjentek do właściwego lekarza.
- •Katowicki Pododdział Ginekologii Dziecięcej i Dziewczęcej jest pierwszym takim ośrodkiem w kraju i przyjmuje pacjentki już od wieku niemowlęcego.
- •Objawy chorób ginekologicznych u dzieci bywają niespecyficzne, dlatego diagnoza często opóźnia się nawet o kilka lat.
- •Do najczęstszych problemów należą m.in. torbiele jajników, stany zapalne sromu, sklejenie warg sromowych, liszaj twardzinowy sromu oraz przedwczesne dojrzewanie.
- •U nastolatek dominują zaburzenia miesiączkowania, a ciężkie przypadki obejmują także wady anatomiczne, nowotwory i wrodzone zaburzenia różnicowania płci.
W Polsce narasta problem diagnostyki i leczenia schorzeń ginekologicznych u dzieci i młodzieży — alarmuje prof. Agnieszka Drosdzol-Cop.
W Polsce narasta problem diagnostyki i leczenia schorzeń ginekologicznych u dzieci i młodzieży — alarmuje prof. Agnieszka Drosdzol-Cop. Ginekolożka dziecięca zwraca uwagę na brak wyodrębnionej specjalizacji, niedobór lekarzy i zbyt małą liczbę ośrodków, które mogą prowadzić kompleksową opiekę nad najmłodszymi pacjentkami.
W Szpitalu Zakonu Bonifratrów w Katowicach działa pierwszy w Polsce Pododdział Ginekologii Dziecięcej i Dziewczęcej. To tam trafiają pacjentki w wieku rozwojowym z problemami, których nie da się łatwo przypisać do jednej dziedziny medycyny. Jak wyjaśnia prof. Drosdzol-Cop, dotąd nie było jasne, czy takimi przypadkami powinien zajmować się ginekolog, pediatra, endokrynolog czy chirurg dziecięcy. Lekarka podkreśla, że młode pacjentki często mają niespecyficzne objawy, a ginekolodzy nie zawsze mają doświadczenie w leczeniu dzieci, ponieważ przyczyny ich schorzeń różnią się od tych spotykanych u dorosłych kobiet.
Problem może pojawić się bardzo wcześnie. Prof. Drosdzol-Cop zaznacza, że zaburzenia układu rozrodczego mogą wystąpić już u kilkumiesięcznych dziewczynek. W pierwszych miesiącach życia lekarze rozpoznają m.in. torbiele jajników. Później, w okresie tzw. ciszy hormonalnej między 4. miesiącem a 10. rokiem życia, pojawiają się stany zapalne zewnętrznych narządów płciowych, schorzenia sromu oraz sklejenie warg sromowych. Jednym z częściej diagnozowanych problemów jest liszaj twardzinowy sromu, który bywa rozpoznawany z dużym opóźnieniem. Prof. Drosdzol-Cop mówi, że zdarza się, iż pacjentka chodzi od lekarza do lekarza przez 3–4 lata bez diagnozy.
Lekarka opisała też przypadek 2,5-letniej dziewczynki, która zaczęła miesiączkować. Dziecko miało rozwinięte piersi, a macica odpowiadała wielkością narządowi u 17-latki. Wcześniej objawów przedwczesnego dojrzewania nie rozpoznał pediatra. U nastolatek najczęstszym problemem pozostają zaburzenia miesiączkowania, w tym krwotoczne miesiączki i wtórny brak okresu, coraz częściej wiązany z presją otoczenia i zaburzeniami odżywiania, takimi jak ortoreksja.
Katowicki ośrodek przyjmuje także pacjentki z zaawansowanymi zmianami nowotworowymi, rzadkimi wadami anatomicznymi oraz wrodzonymi zaburzeniami różnicowania płci. To schorzenia wymagające szybkiej i wielodyscyplinarnej diagnostyki. W praktyce oznacza to większą potrzebę tworzenia wyspecjalizowanych miejsc opieki i jasnych ścieżek kierowania najmłodszych pacjentek do odpowiednich lekarzy.
Dr Sławomir Jagieła – ginekolog, seksuolog, manager edukacji
Najważniejsze problemy w ginekologii dziecięcej
Na podstawie treści artykułu i przytoczonych wypowiedzi prof. Agnieszki Drosdzol-Cop.
Słownik pojęć
- ginekologia dziecięca
- Dziedzina medycyny zajmująca się rozpoznawaniem i leczeniem chorób narządów płciowych oraz zaburzeń dojrzewania u dzieci i młodzieży.
- cisza hormonalna
- Okres między 4. miesiącem a 10. rokiem życia, gdy aktywność hormonalna jest względnie niska, a niektóre objawy chorobowe mogą być mniej oczywiste.
- liszaj twardzinowy sromu
- Przewlekła choroba zapalna skóry okolicy sromu, powodująca m.in. ból, świąd i zmiany skórne; u dzieci bywa długo nierozpoznana.
- przedwczesne dojrzewanie płciowe
- Pojawienie się cech dojrzewania wcześniej niż przewiduje norma wiekowa, np. rozwój piersi lub miesiączka u bardzo małego dziecka.
- wtórny brak miesiączki
- Zatrzymanie wcześniej regularnych miesiączek na pewien czas, wymagające diagnostyki przyczyny.
- ortoreksja
- Zaburzenie odżywiania polegające na obsesyjnym skupieniu na „zdrowym” jedzeniu, które może prowadzić do niedoborów i zaburzeń miesiączkowania.
- wrodzone zaburzenia różnicowania płci
- Grupa schorzeń związanych z nietypowym rozwojem cech płciowych, wymagająca specjalistycznej diagnostyki wielodyscyplinarnej.
