Nefrolodzy chcą reformy opieki nad chorymi na nerki. Projekt KAOS trafił do Ministerstwa Zdrowia

Nefrolodzy przekazali Ministerstwu Zdrowia projekt kompleksowej opieki nefrologicznej KAOS. Dokument ma zmienić sposób leczenia pacjentów z przewlekłą chorobą nerek w Polsce i przesunąć ciężar z opieki nad zaawansowaną chorobą na wcześniejsze wykrywanie oraz leczenie w domu.

Środowisko nefrologiczne wskazuje, że przewlekła choroba nerek dotyczy w Polsce blisko 4,5 mln osób. Co roku około 21 tys. pacjentów wymaga leczenia dializami. Łączne koszty diagnostyki i leczenia tej grupy chorych w latach 2021–2024 przekroczyły 6 mld zł, a 92 proc. tej kwoty pochłonęło leczenie nerkozastępcze. Nefrolodzy podkreślają, że obecny model opieki wciąż premiuje późne etapy choroby, przez co wielu pacjentów trafia do specjalisty zbyt późno.

Projekt KAOS zakłada reorganizację całej ścieżki pacjenta. Wczesne stadia PChN miałyby być diagnozowane i monitorowane przede wszystkim w podstawowej opiece zdrowotnej. Do nefrologa trafialiby chorzy, u których stopień zaawansowania choroby wymaga już specjalistycznego leczenia. Prof. Magdalena Krajewska, konsultant krajowa w dziedzinie nefrologii, mówiła, że system powinien koncentrować się na profilaktyce, diagnostyce i wczesnym leczeniu, a nie na finansowaniu hospitalizacji i dializoterapii.

Jednym z głównych postulatów jest także większe wykorzystanie dializy otrzewnowej. To metoda, którą pacjent po przeszkoleniu może prowadzić samodzielnie w domu. W Polsce stanowi ona mniej niż 4 proc. wszystkich terapii nerkozastępczych, choć zdaniem ekspertów jej udział powinien sięgać co najmniej 20 proc. Lekarze wskazują, że obecne zasady finansowania utrudniają ośrodkom nefrologicznym zakontraktowanie tej formy leczenia.

Eksperci zwracają uwagę, że dializa otrzewnowa może być korzystna dla części pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi, w tym z niewydolnością serca. Prof. Zbigniew Heleniak z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego podkreślił, że chorzy często lepiej tolerują tę metodę, a ich przeżycie bywa dłuższe. Lekarze wskazują też, że taka forma leczenia może skracać drogę do przeszczepienia nerki.

Problemy zaczynają się już na etapie diagnozy. Nefrolodzy podnoszą, że prostych badań, takich jak oznaczenie kreatyniny, badanie moczu czy wskaźnik albumina/kreatynina, nie wykorzystuje się w Polsce wystarczająco szeroko. W ich ocenie screening mógłby być prowadzony w POZ, programie „Moje Zdrowie”, medycynie pracy i medycynie szkolnej.

W praktyce późne rozpoznanie odbiera pacjentowi wybór metody leczenia. Hemodializę można rozpocząć niemal od razu, ale dializa otrzewnowa wymaga wcześniejszego przygotowania i przeszkolenia. Dlatego lekarze chcą, by pacjent otrzymywał informację o możliwościach terapii jeszcze przed wejściem w schyłkową niewydolność nerek.

Projekt KAOS trafił do Ministerstwa Zdrowia w marcu. Jeśli resort podejmie prace nad dokumentem, może to otworzyć drogę do szerszej diagnostyki w POZ, większej liczby terapii domowych i krótszej ścieżki do transplantacji. Na razie ministerstwo nie przedstawiło publicznie odpowiedzi na postulaty środowiska nefrologicznego.