Najważniejsze
- •W analizie 2604 z 11 380 dorosłych uczestników spełniło co najmniej trzy z sześciu kryteriów eksploracyjnego profilu depresji związanego z rytmem dobowym, czyli 22,9 proc. próby.
- •Osoby z tym profilem były średnio młodsze, wcześniej doświadczały depresji, zgłaszały silniejsze objawy i częstsze epizody choroby.
- •Profil obejmował między innymi społeczny jet lag, późne zasypianie, cechy „nocnego marka”, sezonowe zmiany nastroju, silne zmęczenie po przebudzeniu i dłuższy sen podczas epizodów depresyjnych.
- •Uczestnicy z profilem deklarowali mniejszą skuteczność leków SSRI i SNRI oraz więcej działań niepożądanych, ale dane były retrospektywne i nie pochodziły z randomizowanej próby leczenia.
- •Profil nie jest odrębną diagnozą w DSM-5-TR ani ICD, a wyniki wymagają replikacji i bezpośrednich pomiarów rytmu dobowego.
Badacze z University of Sydney i współpracujących ośrodków opisali eksploracyjny profil depresji związany z cechami rytmu dobowego. W analizie obejmującej 11 380 dorosłych uczestników Australian Genetics of Depression Study 2604 osoby spełniły co najmniej trzy z sześciu kryteriów tego profilu. Stanowiło to 22,9 proc. próby, czyli po zaokrągleniu 23 proc.
Klasyfikacja obejmowała społeczny jet lag, sezonowe zmiany nastroju, późną porę snu, cechy „nocnego marka”, silne zmęczenie po przebudzeniu oraz znacznie dłuższy sen podczas epizodów depresyjnych. Kryteria oparto na ankietach i samoopisie. Badacze nie mierzyli bezpośrednio biologicznego zegara ani fazy rytmu dobowego.
Osoby zaklasyfikowane do tej grupy były średnio młodsze. Ich średni wiek wynosił około 38 lat, a w pozostałej części próby – około 46 lat. Depresja zaczynała się u nich średnio około 19. roku życia, w porównaniu z około 23. rokiem życia w drugiej grupie. Kobiety stanowiły około 80 proc. grupy profilowej i około 73 proc. pozostałych uczestników. Uczestnicy z tym profilem zgłaszali także silniejsze objawy i częstsze wcześniejsze epizody depresji. Ponad połowa z nich miała co najmniej dziesięć epizodów, w porównaniu z nieco ponad jedną trzecią pozostałych osób.
Osoby z profilem okołodobowym deklarowały mniejszą skuteczność leków z grup SSRI i SNRI oraz więcej działań niepożądanych. Różnice były niewielkie, a dane pochodziły z retrospektywnych ocen uczestników. Badanie nie było randomizowaną próbą leczenia i nie mierzyło klinicznej odpowiedzi na konkretne leki. Nie testowano w nim także terapii poznawczo-behawioralnej, fototerapii ani melatoniny. Wartość 26 proc., która pojawia się w części materiałów, nie odpowiada podanym danym: 2604 z 11 380 osób to 22,9 proc.
Opisany profil nie jest odrębną diagnozą w DSM-5-TR ani w ICD. Próba obejmowała osoby z doświadczeniem depresji, w dużej mierze z cięższym lub nawrotowym przebiegiem choroby. Dlatego wyników nie można odnosić do wszystkich osób z depresją. Analiza uwzględniała także genetyczne wskaźniki ryzyka między innymi depresji, ADHD i choroby afektywnej dwubiegunowej, ale nie oznacza to częstszego rozpoznawania tych chorób.
Autorzy określili kryteria jako eksploracyjne i wskazali na potrzebę replikacji wyników oraz bezpośrednich pomiarów rytmu dobowego. Sama praca nie uzasadnia zmiany ani odstawienia leczenia.
Najczęstsze pytania
Ile osób spełniło kryteria badanego profilu depresji?▼
Jakie cechy uwzględniono w klasyfikacji?▼
Czy profil okołodobowy jest nową diagnozą depresji?▼
Czy badanie dowodzi, że SSRI i SNRI są nieskuteczne?▼
Czy badanie testowało fototerapię, melatoninę albo terapię poznawczo-behawioralną?▼
Czy na podstawie tych wyników należy zmienić lub odstawić leczenie?▼
Słownik pojęć
- Rytm okołodobowy
- Wewnętrzny, około 24-godzinny cykl regulujący między innymi sen, czuwanie i dobowe wahania aktywności organizmu.
- Profil okołodobowy depresji
- Eksploracyjny zestaw cech depresji związanych z porą snu, wybudzaniem, sezonowością i zmianami długości snu.
- Społeczny jet lag
- Rozbieżność między porą snu i aktywności w dni robocze a rytmem funkcjonowania w dni wolne.
- SSRI
- Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny, czyli grupa leków stosowanych między innymi w leczeniu depresji.
- SNRI
- Inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny, należące do leków stosowanych w leczeniu depresji.
- Retrospektywna ocena
- Informacja oparta na wspomnieniach i wcześniejszych doświadczeniach uczestnika, a nie na obserwacji prowadzonej od początku leczenia.
Najważniejsze różnice między grupami uczestników
| Cecha | Profil okołodobowy | Pozostała część próby |
|---|---|---|
| Liczebność | 2604 osoby | 8776 osób |
| Udział w próbie | 22,9 proc. | 77,1 proc. |
| Średni wiek | około 38 lat | około 46 lat |
| Średni wiek początku depresji | około 19 lat | około 23 lat |
| Udział kobiet | około 80 proc. | około 73 proc. |
| Co najmniej 10 epizodów depresji | ponad połowa uczestników | nieco ponad jedna trzecia uczestników |
| Ocena SSRI i SNRI | mniejsza deklarowana skuteczność i więcej działań niepożądanych | korzystniejsze deklarowane oceny |
Profil okołodobowy a pozostała część badanej próby
Profil okołodobowy depresji
Pozostała część próby
Profil okołodobowy depresji w badanej próbie
Dane na podstawie opisanego badania Australian Genetics of Depression Study; klasyfikację oparto na ankietach i samoopisie, bez bezpośredniego pomiaru biologicznego zegara.
Oferty pracy w tej specjalizacji
Nie śpisz? Twój mózg zmusza cię do jedzenia. Lekarz wyjaśnia, dlaczego tyjemy po nieprzespanej nocy
"Niewyspany mózg każe ci jeść". Somnolog alarmuje: Brak snu działa jak uzależnienie
