Najważniejsze
- •Test krwi z biomarkerami amyloidu i tau może wskazywać podwyższone ryzyko choroby Alzheimera jeszcze przed wystąpieniem objawów.
- •W badaniu uczestniczyło 1350 osób w wieku 53–69 lat; u 6% wykryto wysokie poziomy obu markerów.
- •Osoby z dodatnim wynikiem wypadały gorzej w testach pamięci, szybkości przetwarzania i funkcji wykonawczych, a po 5 latach częściej miały szybszy spadek poznawczy.
- •Autorzy podkreślają, że test nie jest jeszcze przeznaczony do rutynowego przesiewu, ale może pomóc we wcześniejszej identyfikacji osób zagrożonych i kierowaniu ich do działań profilaktycznych.
- •Znaczenie wczesnego wykrywania rośnie, bo demencja dotyczy dziś dziesiątek milionów osób na świecie, a modyfikowalne czynniki ryzyka mogą wpływać na tempo rozwoju choroby.
Naukowcy z UCSF opisali test krwi, który może wykrywać ryzyko choroby Alzheimera u dorosłych, zanim pojawią się objawy.
Naukowcy z Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Francisco opracowali test krwi, który może wskazywać ryzyko choroby Alzheimera na wiele lat przed pojawieniem się pierwszych objawów. W badaniu osoby z podwyższonym poziomem białek amyloidu i tau osiągały gorsze wyniki w testach pamięci i szybkości przetwarzania informacji, mimo że nie miały demencji.
Zespół UCSF przeanalizował próbki krwi 1350 dorosłych w wieku od 53 do 69 lat. Średnia wieku wyniosła 61 lat. Badacze skupili się na dwóch białkach ściśle związanych z chorobą Alzheimera. U 6 proc. uczestników wykryli wysokie poziomy obu markerów. Ta grupa wolniej reagowała na zmieniające się informacje i miała większe trudności z zadaniami wymagającymi planowania, organizacji oraz utrzymania koncentracji.
W kolejnym etapie badacze sprawdzili uczestników po pięciu latach. Osoby z wysokimi poziomami amyloidu i tau częściej miały szybszy spadek pamięci werbalnej oraz tempa przetwarzania informacji. Autorzy badania uznali, że to pierwszy przypadek, gdy markery z krwi tak wyraźnie powiązano z subtelnymi różnicami poznawczymi u osób w średnim wieku bez rozpoznanej demencji.
Kristine Yaffe, współautorka badania z UCSF, oceniła, że taki test mógłby pomóc lekarzom wcześniej wykrywać osoby z podwyższonym ryzykiem i szybciej kierować je na działania ograniczające rozwój choroby. Badacze podkreślają też, że dostęp do prostego badania krwi mógłby obniżyć koszty diagnostyki, ponieważ obecnie rozpoznanie często opiera się na drogich badaniach obrazowych, takich jak rezonans magnetyczny.
Choroba Alzheimera jest najczęstszą postacią demencji. Objawy mogą pojawić się dopiero długo po rozpoczęciu procesu chorobowego, kiedy w mózgu zdąży dojść do poważnych zmian. W 2021 roku na świecie żyło z demencją 57 milionów osób, a każdego roku przybywa około 10 milionów nowych przypadków. To sprawia, że wczesne wykrywanie pozostaje jednym z głównych wyzwań w neurologii i geriatrii.
Autorzy badania zaznaczają, że test nie służy jeszcze do rutynowego przesiewu. Może jednak stać się użytecznym narzędziem w badaniach i w przyszłości pomóc lekarzom szybciej identyfikować osoby, u których warto wcześniej wdrażać działania ograniczające ryzyko demencji. Według badaczy znaczenie może mieć także wpływ modyfikowalnych czynników ryzyka, takich jak brak ruchu, palenie tytoniu czy gorsza kondycja serca.
Najważniejsze liczby z badania UCSF
| Wskaźnik | Wartość | Znaczenie |
|---|---|---|
| Liczba uczestników | 1350 | Analizowana grupa dorosłych w wieku średnim |
| Zakres wieku | 53–69 lat | Badanie dotyczyło osób bez rozpoznanej demencji |
| Średnia wieku | 61 lat | Średni wiek badanych |
| Odsetek osób z wysokim poziomem obu markerów | 6% | Grupa o wyższym ryzyku pogorszenia funkcji poznawczych |
| Czas obserwacji w kolejnym etapie | 5 lat | Sprawdzano, czy zmiany poznawcze narastają w czasie |
| Liczba nowych przypadków demencji na świecie rocznie | około 10 mln | Skala problemu zdrowia publicznego |
| Liczba osób żyjących z demencją w 2021 r. | 57 mln | Globalne obciążenie chorobami otępiennymi |
Na podstawie treści artykułu i przytoczonych danych z badania UCSF oraz danych globalnych o demencji.
Jak może działać test krwi w ocenie ryzyka Alzheimera
Na podstawie opisu badania UCSF przedstawionego w artykule.
Słownik pojęć
- Amyloid
- Białko, którego nieprawidłowe odkładanie się w mózgu jest silnie związane z rozwojem choroby Alzheimera.
- Tau
- Białko, które w chorobie Alzheimera może tworzyć patologiczne zmiany i wiązać się z uszkodzeniem neuronów.
- Biomarker
- Mierzalny wskaźnik biologiczny, który może sygnalizować proces chorobowy lub jego ryzyko.
- Demencja
- Zespół objawów obejmujących pogorszenie pamięci i innych funkcji poznawczych, utrudniający codzienne funkcjonowanie.
- Funkcje wykonawcze
- Zdolności związane z planowaniem, organizacją, koncentracją i kontrolą zachowania.
- Pamięć werbalna
- Pamięć dotycząca słów, informacji językowych i treści przekazywanych werbalnie.
