Najważniejsze
- •W lipcu 2026 r. w zatoce Ilha Grande w Brazylii ruszył program ochrony żarłaczy czarnopłetwych, oparty na monitoringu wylęgarni i współpracy z lokalnymi rybakami.
- •Zatoczka Piraquara de Fora, sąsiadująca z elektrownią jądrową Angra, stanowi bezpieczną przystań dla rekinów dzięki ograniczeniu ruchu statków rybackich.
- •Mięso rekinów sprzedawane w Brazylii pod nazwą „cação” kumuluje toksyczne metale ciężkie, a u rekinów z okolic Rio de Janeiro wykryto nawet obecność kokainy.
- •Brazylia jest największym na świecie importerem i konsumentem mięsa rekinów (20 000 – 25 000 ton rocznie).
- •Planowany rozwój ekoturystyki jako alternatywnego źródła dochodu dla społeczności rybackiej wymaga zewnętrznego kapitału inwestycyjnego.
Badacze z projektu „Sharks of Ilha Grande Bay”, we współpracy z rybakami z Angra dos Reis, wdrożyli w lipcu 2026 roku program ochrony żarłaczy czarnopłetwych w południowo-wschodniej Brazylii.
Badacze z projektu „Sharks of Ilha Grande Bay”, we współpracy z lokalną społecznością rybacką z Angra dos Reis, wdrożyli w lipcu 2026 roku program ochrony żarłaczy czarnopłetwych w zatoce Ilha Grande w południowo-wschodniej Brazylii. Inicjatywa ta opiera się na naukowym monitorowaniu wylęgarni oraz dobrowolnym zaniechaniu odłowów i konsumpcji tych ryb przez mieszkańców.
Badania w zatoce Piraquara de Fora
Naukowcy z Brazylijskiego Instytutu Ochrony Przyrody, reprezentowani m.in. przez biologów Leonarda Mitrana Nevesa i José Trudę Palazzo, zlokalizowali wylęgarnię żarłaczy czarnopłetwych w zatoczce Piraquara de Fora. Szacuje się, że obszar ten regularnie odwiedzają dziesiątki ciężarnych samic. Zespół badawczy analizuje zachowanie ryb za pomocą nagrań z dronów oraz podwodnych kamer z przynętą, które są zanurzane na godzinę. Badania te mają dostarczyć danych niezbędnych do dalszych działań ochronnych. Z danych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody wynika, że ponad jedna trzecia wszystkich gatunków rekinów na świecie jest zagrożona wyginięciem.
Zagrożenie dla zdrowia konsumentów
Choć brazylijskie prawo federalne zabrania celowego połowu rekinów i nakazuje natychmiastowe uwalnianie zagrożonych gatunków, zezwala jednocześnie na wyładunek niechronionych ryb pochodzących z tzw. przyłowu. Złowione osobniki trafiają na rynek pod ogólną nazwą handlową „cação”, co uniemożliwia konsumentom identyfikację konkretnego gatunku. Koordynatorzy projektu ostrzegają lokalną ludność przed spożywaniem tego mięsa. Jako drapieżniki szczytowe, rekiny kumulują w swoich tkankach metale ciężkie, takie jak rtęć, ołów i arsen. Dodatkowo badanie Fundacji Oswaldo Cruz z lipca 2024 roku, opublikowane w czasopiśmie „Science of the Total Environment”, wykazało obecność kokainy oraz jej metabolitu w mięśniach i wątrobach wszystkich trzynastu przebadanych rekinów ostronosych złowionych w pobliżu Rio de Janeiro.
Brazylia to największy na świecie importer i konsument mięsa rekinów – rocznie na tamtejszy rynek trafia od 20 000 do 25 000 ton tego produktu. Zatoczka Piraquara de Fora, w której znajduje się wylęgarnia, sąsiaduje bezpośrednio z elektrownią jądrową Angra. Ze względów bezpieczeństwa ruch komercyjnych statków rybackich jest w tym rejonie ograniczony, co ułatwia ochronę lokalnego ekosystemu.
W kolejnych etapach projektu badacze planują rozwój ekoturystyki opartej na obserwacji rekinów. Transformacja lokalnej gospodarki i stworzenie alternatywnego źródła dochodu dla mieszkańców wymagają jednak zewnętrznego kapitału inwestycyjnego, którego lokalna społeczność obecnie nie posiada.
Zagrożenia dla populacji rekinów i konsumentów w Brazylii
Dane na podstawie IUCN, Fundacji Oswaldo Cruz oraz projektu Sharks of Ilha Grande Bay
Słownik pojęć
- Przyłów (bycatch)
- Przypadkowy połów organizmów morskich innych niż te, które były celem danej operacji rybackiej. Rekiny często padają ofiarą przyłowu podczas połowu ryb komercyjnych.
- Drapieżnik wierzchołkowy (apex predator)
- Organizm znajdujący się na samym szczycie łańcucha pokarmowego w danym ekosystemie, niemający naturalnych wrogów (oprócz człowieka). Przykładem są rekiny.
- Bioakumulacja
- Zjawisko stopniowego wzrostu stężenia substancji toksycznej (np. metali ciężkich) w organizmach na wyższych poziomach łańcucha troficznego.
- Cação
- Lokalna nazwa handlowa stosowana w Brazylii dla mięsa rekinów i płaszczek, utrudniająca konsumentom identyfikację konkretnego gatunku, który spożywają.
