Najważniejsze
- •Badacze z TU Dresden wykazali, że duże modele językowe mogą odtwarzać wzorce emocjonalne podobne do ludzkich stanów afektywnych.
- •W eksperymencie testowano sześć modeli, w tym ChatGPT-4o i różne wersje Llama, wywołując siedem stanów emocjonalnych, m.in. strach, lęk, smutek i stres.
- •Modele reagowały nie tylko zgodnie z zadanymi emocjami, ale też ujawniały zniekształcenia poznawcze podobne do tych obserwowanych u ludzi.
- •Stany emocjonalne dało się częściowo osłabiać za pomocą prostych technik regulacji, takich jak ćwiczenia oddechowe i uważność.
- •Autorzy podkreślają, że LLM nie mają własnych emocji — mogą jednak wspierać badania psychologiczne i biomedyczne jako kontrolowane, powtarzalne narzędzie eksperymentalne.
Naukowcy z TU Dresden pokazali, że duże modele językowe mogą symulować ludzkie emocje i wspierać badania nad psychiką.
Zespół badawczy z Technicznego Uniwersytetu w Dreźnie opublikował 14 czerwca 2026 roku w „The Lancet Digital Health” wyniki badań, z których wynika, że duże modele językowe mogą symulować wzorce ludzkich emocji. Naukowcy sprawdzili sześć modeli, w tym ChatGPT-4o oraz różne wersje Llama, i wykazali, że reagują one w sposób przypominający stany afektywne znane z badań psychologicznych.
W eksperymencie badacze wywoływali siedem stanów: strach, lęk, gniew, obrzydzenie, smutek, martwienie się i stres. Następnie oceniali odpowiedzi modeli za pomocą standardowych skal stosowanych w psychologii. Jak wynika z publikacji, modele nie tylko odtwarzały te wzorce, ale też wykazywały typowe zniekształcenia poznawcze. Po wywołaniu smutku częściej kończyły zdania w sposób negatywny, co autorzy zestawiają z obserwacjami znanymi z depresji u ludzi.
Badacze sprawdzili także, czy takie stany można obniżyć. W modelach stosowano strategie oparte na uważności, w tym proste ćwiczenia oddechowe. Według autorów reakcje dało się w ten sposób osłabiać, co ma znaczenie dla dalszych prób wykorzystania LLM jako narzędzi badawczych w psychologii i terapii.
Dr Magdalena Wekenborg, kierująca grupą PsychoDigital Research na TU Dresden, powiedziała, że modele mogą pomóc w testowaniu hipotez „w skalowalnym, eksperymentalnie dobrze sterowalnym systemie”. Prof. Jakob N. Kather zwrócił z kolei uwagę, że jedną z ich zalet jest powtarzalność. Te same warunki można odtwarzać wielokrotnie i modyfikować w sposób kontrolowany, czego często nie da się zrobić w badaniach z udziałem ludzi.
Autorzy podkreślają jednak ograniczenia tego podejścia. LLM nie mają własnych emocji, a ich odpowiedzi wynikają z wzorców zapisanych w danych treningowych. Nie chodzi więc o przypisywanie maszynom ludzkich przeżyć, lecz o wykorzystanie ich jako uproszczonego modelu niektórych procesów emocjonalnych i poznawczych.
Badanie wpisuje się w szerszy kontekst rosnących potrzeb w ochronie zdrowia psychicznego. Według przywoływanych szacunków do 2050 roku zaburzenia psychiczne mogą dotyczyć 1,2 miliarda ludzi. W tej sytuacji narzędzia, które pozwalają szybciej i taniej testować mechanizmy psychologiczne, mogą zyskać znaczenie w pracach nad terapiami opartymi na rozmowie.
W praktyce oznacza to, że LLM mogą stać się dodatkowym narzędziem w badaniach psychologicznych i biomedycznych, zwłaszcza na wczesnym etapie projektowania eksperymentów. Autorzy zaznaczają jednak, że modele mają uzupełniać badania z udziałem ludzi, a nie je zastępować.
Jak badacze testowali emocje w LLM
Na podstawie badania TU Dresden opisanego w 'The Lancet Digital Health' (14.06.2026).
Słownik pojęć
- LLM (Large Language Model)
- Duży model językowy trenowany na ogromnych zbiorach tekstów, zdolny do generowania i analizowania języka naturalnego.
- Stany afektywne
- Emocjonalne stany organizmu, takie jak strach, smutek czy stres, wpływające na sposób myślenia i zachowania.
- Zniekształcenia poznawcze
- Systematyczne błędy w myśleniu i interpretacji informacji, często obserwowane w zaburzeniach psychicznych.
- Uważność (mindfulness)
- Technika skupiania uwagi na bieżącym doświadczeniu, często wykorzystywana w regulacji stresu i emocji.
- Psychoterapia
- Forma leczenia oparta na rozmowie i oddziaływaniach psychologicznych, stosowana m.in. w depresji i zaburzeniach lękowych.
