Turyści łamią zasady bezpieczeństwa w jaskini Python, rezerwuarze wirusa Marburg

Kamery pułapkowe zainstalowane przy jaskini Python w zachodniej Ugandzie zarejestrowały od 16 lutego do 23 czerwca 2025 roku 214 przypadków zbliżania się ludzi do wejścia do jaskini wbrew obowiązującym zakazom. Jaskinia leży w Parku Narodowym Królowej Elżbiety i jest znanym naturalnym rezerwuarem wirusa Marburg, powodującego ciężką gorączkę krwotoczną. Nagrania opublikowano w czasopiśmie „Current Biology”. Analiza prawie 9 tys. godzin materiału wykazała 321 epizodów aktywności co najmniej 14 gatunków zwierząt w jaskini i jej otoczeniu, a także nielegalne wejścia ludzi – turystów, uczniów w ramach wycieczek szkolnych oraz uczestników grup badawczych. Tylko jedna z 214 zarejestrowanych osób miała założoną maskę ochronną. Wiele osób podchodziło do samego wylotu jaskini, mimo obowiązującej zasady, że turyści powinni pozostać na wyznaczonej platformie obserwacyjnej w odległości około 30 metrów. Autorzy badań podkreślają, że ich obserwacje nie stanowią dowodu na faktyczne przeniesienie wirusa w trakcie monitoringu. Mają jednak pokazywać „ryzyko na poziomie krajobrazu”, wynikające z połączenia obecności rezerwuaru wirusa, zachowań zwierząt oraz wzorców dostępu ludzi do jaskini. Podczas wcześniejszych wizyt w Python Cave w latach 2007–2008 doszło do dwóch potwierdzonych zakażeń wśród turystów, z których jedno zakończyło się zgonem. Wirus Marburg należy do tej samej rodziny filowirusów co Ebola i wywołuje ciężką chorobę z gorączką, bólami mięśni, biegunką oraz krwawieniami wewnętrznymi i zewnętrznymi. Według danych cytowanych przez Światową Organizację Zdrowia śmiertelność w ogniskach tej choroby waha się od 24 do 88 procent. Nie ma obecnie zatwierdzonej, powszechnie dostępnej szczepionki ani swoistego leczenia; stosuje się głównie terapię objawową. Naturalnym rezerwuarem wirusa są afrykańskie rudawki egipskie (Egyptian fruit bats), które licznie zasiedlają Python Cave – szacuje się, że w jaskini może żyć około 40 tys. tych nietoperzy. Nietoperze mogą bezobjawowo przekazywać wirusa między sobą, a ludzie narażają się na zakażenie, wchodząc do jaskiń lub kopalń z zainfekowanymi koloniami albo mając kontakt z ich wydalinami. Modele opisujące tzw. spillover wskazują, że przeniesienie na człowieka może nastąpić także pośrednio, przez inne zwierzęta lub skażone środowisko. Ugandyjskie władze parkowe utworzyły w pobliżu jaskini platformę obserwacyjną, aby ograniczyć ryzyko kontaktu ludzi z nietoperzami. Mimo obecności tablic ostrzegawczych i formalnego zakazu podchodzenia do wejścia jaskini nagrania pokazują, że część odwiedzających ignoruje te zasady. Brakuje informacji o stanie zdrowia osób, które je naruszyły, co uniemożliwia ocenę, czy którykolwiek z tych incydentów doprowadził do zakażenia. Naukowcy apelują o zaostrzenie kontroli nad ruchem turystycznym w rejonie Python Cave, wprowadzenie obowiązkowych środków ochrony osobistej dla personelu i odwiedzających oraz regularne badania zwierząt i strażników parku mających częsty kontakt z jaskinią. Podkreślają, że dokumentowane sceny pokazują realne warunki, w których może rozpocząć się kolejne ognisko choroby, jeśli obecne zasady bezpieczeństwa pozostaną martwe na papierze.