SAFE dla szpitali? Rząd analizuje wykorzystanie unijnych miliardów na odporność placówek

Rząd analizuje możliwość wykorzystania części środków z unijnego instrumentu SAFE na przygotowanie szpitali do działania w warunkach kryzysowych i wojennych. Polska może otrzymać z tego programu nawet 43,7 mld euro, a dyskusja dotyczy tego, czy część pieniędzy przeznaczonych formalnie na bezpieczeństwo może wesprzeć także infrastrukturę medyczną.

SAFE powstał przede wszystkim z myślą o obronności, ale po ustaleniach szczytu NATO w Hadze zaczęto go szerzej wiązać także z odpornością państwa. W praktyce chodzi o dwa poziomy wydatków: 3,5 proc. PKB na zdolności wojskowe oraz 1,5 proc. PKB na odporność państwa, ochronę infrastruktury krytycznej i przygotowanie do sytuacji kryzysowych. To właśnie ten drugi komponent otworzył przestrzeń do rozmowy o szpitalach.

Jak wynika z materiału WNP, nie ma mowy o finansowaniu bieżących świadczeń ani o pokrywaniu z SAFE problemów finansowych NFZ. Rozważany scenariusz dotyczy raczej inwestycji związanych z gotowością placówek do pracy w warunkach wojennych, takich jak zapasy leków, środków medycznych, paliwa, sprzętu czy modułowe sale operacyjne. Sławomir Jagieła, ekspert rynku ochrony zdrowia, wskazał w rozmowie z WNP, że szpitale powinny mieć zaplecze umożliwiające utrzymanie ciągłości działania podczas kryzysu.

W tle pozostają problemy finansowe polskich szpitali. Placówki od lat zmagają się z rosnącymi kosztami funkcjonowania, a jednocześnie mają realizować zadania związane z bezpieczeństwem państwa. W tej logice część wydatków modernizacyjnych mogłaby zostać przeniesiona do kategorii inwestycji w odporność kraju, a nie klasycznej ochrony zdrowia.

Nie wszystkie wydatki medyczne weszłyby jednak do takiego schematu. Oficjalne dokumenty SAFE koncentrują się na uzbrojeniu, amunicji, obronie powietrznej, mobilności wojskowej, cyberbezpieczeństwie i ochronie infrastruktury krytycznej. Szpitale nie są dziś osobną kategorią programu, choć Komisja Europejska coraz wyraźniej traktuje je jako element infrastruktury wymagającej szczególnej ochrony.

Dodatkowo pojawia się argument finansowy. Tomasz Dmitruk, ekspert ds. budżetu obronnego, ocenia, że Polska może liczyć na około 43,7 mld euro z SAFE, czyli blisko 186 mld zł. Według jego szacunków środki te mogłyby pokryć około 30 proc. wydatków modernizacyjnych armii i niespełna 17 proc. wszystkich wydatków obronnych planowanych na lata 2026–2030.

Na razie Ministerstwo Obrony Narodowej prowadzi analizy dotyczące podziału środków pomiędzy różne źródła finansowania modernizacji Sił Zbrojnych RP. Resort poinformował, że decyzje mają zapaść w najbliższym czasie. Oznacza to, że katalog potencjalnych beneficjentów SAFE nie jest jeszcze zamknięty, a w debacie o funduszu coraz częściej pojawia się nie tylko wojsko, lecz także infrastruktura medyczna.