Najważniejsze
- •Zespół Śląskiego Centrum Chorób Serca w Zabrzu wykonał pierwszy w historii polskiej medycyny przeszczep serca pobranego od dawcy ze Słowacji.
- •Transplantacja była możliwa dzięki unijnej platformie FOEDUS, służącej do międzynarodowej wymiany narządów do przeszczepień.
- •Maksymalny dopuszczalny czas zimnego niedokrwienia serca to zaledwie 4 godziny, co wymusiło błyskawiczny transport i sprawną koordynację.
- •Biorcą został 44-letni pacjent w stanie bezpośredniego zagrożenia życia, cierpiący na wrodzoną chorobę serca.
- •W Polsce na Krajowej Liście Oczekujących na Przeszczepienie serca przebywa obecnie około 700 pacjentów.
21 września 2026 roku zespół Śląskiego Centrum Chorób Serca w Zabrzu przeprowadził pierwszy w historii polskiej transplantologii przeszczep serca pobranego od dawcy ze Słowacji.
21 września 2026 roku zespół Śląskiego Centrum Chorób Serca w Zabrzu przeprowadził pierwszy w historii polskiej medycyny przeszczep serca pobranego od dawcy ze Słowacji. Narząd otrzymał 44-letni Tomasz Nogalski, cierpiący na wrodzoną chorobę serca, którego stan w pierwszych tygodniach września uległ gwałtownemu pogorszeniu. Operację wykonał zespół kardiochirurgów pod kierunkiem dr. n. med. Szymona Pawlaka.
Sprawny transport i wyścig z czasem
Zgłoszenie o dostępności narządu wpłynęło do Centrum Organizacyjno-Koordynacyjnego ds. Transplantacji „Poltransplant” 20 września o godzinie 15:00. O serce ubiegały się dwa polskie ośrodki transplantacyjne. Ze względu na krytyczny stan zdrowia pacjenta oraz bezpośrednie zagrożenie życia Poltransplant przyznał organ choremu z Zabrza. Pobranie serca na Słowacji i jego transport do Polski odbyły się następnego dnia rano. Czas zimnego niedokrwienia narządu nie przekroczył dopuszczalnych czterech godzin. Podczas transportu serca lekarze podłączyli biorcę do krążenia pozaustrojowego. Po zabiegu pacjent poinformował publicznie o wystąpieniu powikłań, jednak dokumentacja medyczna nie podaje szczegółów dotyczących ich natury ani przebiegu.
Międzynarodowa współpraca w ramach systemu FOEDUS
Przekazanie organu umożliwiła współpraca w ramach unijnej platformy FOEDUS. Słowacja zaoferowała serce partnerom zagranicznym po stwierdzeniu braku pacjenta spełniającego kryteria zgodności tkankowej i wagowej na własnej liście krajowej. Specyfika transplantacji serca wymaga ograniczenia czasu transportu do maksymalnie czterech godzin, co zawęża zasięg pobrań do państw sąsiednich, takich jak Słowacja, Czechy czy Litwa. Dla porównania maksymalny czas niedokrwienia wynosi do 12 godzin dla wątroby oraz do 24 godzin dla nerek. Przeszczeplony dorosłemu pacjentowi narząd ze Słowacji ze względów anatomicznych nie mógł zostać wykorzystany u biorców dziecięcych.
Od 2023 roku polskie zespoły pobrały za granicą 170 narządów – głównie wątrób i nerek. Z kolei w 2025 roku Polska przekazała partnerom zagranicznym osiem narządów z powodu braku zgodnych biorców w kraju. Zabrze pozostaje jednym z głównych ośrodków transplantacyjnych w Polsce. W 2025 roku specjaliści ze Śląskiego Centrum Chorób Serca wykonali 200 przeszczepień serca, a do 29 września 2026 roku przeprowadzili 42 transplantacje tego organu oraz 41 transplantacji płuc.
Na Krajowej Liście Oczekujących na Przeszczepienie serca znajduje się obecnie około 700 osób. Śląskie Centrum Chorób Serca zapowiada dalsze wykorzystywanie procedur alokacji międzynarodowej przy pozyskiwaniu organów od dawców z państw ościennych.
Przebieg procedury międzynarodowego przeszczepu serca ze Słowacji
Śląskie Centrum Chorób Serca / Poltransplant
Zawał serca i opieka po zawale serca w Polsce - rozmowa z prof. J. Legutko i prof. M. Gierlotką
Maksymalny dopuszczalny czas zimnego niedokrwienia narządów do transplantacji
| Narząd | Maksymalny czas niedokrwienia | Zasięg możliwego transportu |
|---|---|---|
| Serce | do 4 godzin | Państwa sąsiednie (np. Słowacja, Czechy, Litwa) |
| Wątroba | do 12 godzin | Transport międzynarodowy średniego zasięgu |
| Nerki | do 24 godzin | Szeroki zasięg międzynarodowy |
Standardy transplantacyjne Poltransplant / FOEDUS
Słownik pojęć
- FOEDUS
- Unijna platforma ułatwiająca międzynarodową wymianę i alokację narządów do przeszczepienia w przypadkach braku odpowiedniego biorcy w kraju dawcy.
- Poltransplant
- Centrum Organizacyjno-Koordynacyjne ds. Transplantacji odpowiadające za koordynację pobierania i przeszczepiania komórek, tkanek i narządów w Polsce.
- Zimne niedokrwienie (czas niedokrwienia)
- Czas od momentu zatrzymania krążenia w narządzie u dawcy i jego schłodzenia do momentu przywrócenia przepływu krwi w ciele biorcy. Dla serca wynosi maksymalnie 4 godziny.
- Krążenie pozaustrojowe
- Procedura medyczna z użyciem aparatury (np. płuco-serca), która przejmuje funkcję pompowania i utlenowania krwi podczas zabiegu operacyjnego lub oczekiwania na narząd.
- Alokacja narządów
- Proces przydzielania pobranych narządów odpowiednim biorcom na podstawie kryteriów medycznych, pilności oraz zgodności tkankowej.
