Najważniejsze
- •Bagna Okefenokee (USA), historyczny ośrodek porcelany w Jingdezhen (Chiny) oraz strefy przypływowe Getbol (Korea Południowa) zostały wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
- •Wpisanie bagien Okefenokee na listę budzi silne kontrowersje polityczne w Georgii ze względu na obawy przed ingerencją ONZ i ograniczeniem praw własności prywatnej.
- •Ekolodzy mają nadzieję, że status UNESCO pomoże zablokować planowaną w sąsiedztwie rezerwatu kopalnię tytanu Twin Pines Minerals.
- •Decyzja zapadła w przededniu zapowiadanego na koniec 2026 roku ponownego wystąpienia Stanów Zjednoczonych ze struktur UNESCO.
Komitet Światowego Dziedzictwa UNESCO wpisał na prestiżową listę amerykańskie bagna Okefenokee, chiński ośrodek Jingdezhen oraz cztery nowe obszary przypływowe w Korei Południowej.
Podczas sesji w południowokoreańskim Pusan Komitet Światowego Dziedzictwa UNESCO wpisał nowe obiekty na Listę Światowego Dziedzictwa. Wśród nich znalazły się amerykańskie bagna Okefenokee, historyczny ośrodek produkcji porcelany w chińskim Jingdezhen oraz cztery nowe obszary przypływowe w Korei Południowej. Dzięki tej decyzji miejsca te zyskały międzynarodowy status ochronny.
Unikalny ekosystem i kontrowersje w USA
Bagna Okefenokee w stanie Georgia to już 27. obiekt ze Stanów Zjednoczonych na tej liście. Te rozległe torfowiska stanowią jeden z największych słodkowodnych ekosystemów bagiennych na świecie i zachowują niezwykle cenny zapis zmian środowiskowych z ostatnich 5000 lat. Obszar ten w całości należy do amerykańskiego rządu federalnego i zarządza nim agencja U.S. Fish and Wildlife Service. Wpis na listę UNESCO nie wiąże się z przeniesieniem praw własności na Organizację Narodów Zjednoczonych ani nie nakłada dodatkowych restrykcji prawnych na właścicieli sąsiednich gruntów prywatnych.
Decyzja o wyróżnieniu bagien zapadła jednak w atmosferze napięć politycznych w stanie Georgia. W wyborach prezydenckich w 2024 roku poparcie dla polityki „America First” Donalda Trumpa przekroczyło w okolicznych hrabstwach 70 procent. Rada Komisarzy Hrabstwa Ware przyjęła nawet uchwałę, w której sprzeciwiła się wdrażaniu lokalnych regulacji powiązanych z Organizacją Narodów Zjednoczonych. Ekolodzy próbowali bowiem wykorzystać status UNESCO, aby zablokować planowaną tuż przy granicy rezerwatu kopalnię tytanu firmy Twin Pines Minerals. Wywołało to silny opór lokalnych społeczności obawiających się ograniczenia praw własności.
Wydarzenia te zbiegają się w czasie z planami geopolitycznymi Waszyngtonu. Decyzja o wpisie zapadła na kilka miesięcy przed zapowiadanym na koniec 2026 roku wyjściem Stanów Zjednoczonych z UNESCO. Krok ten wpisuje się w burzliwą historię relacji USA z tą organizacją, z której Amerykanie występowali już w 1984 i 2019 roku.
Porcelana z Jingdezhen i koreańskie strefy przypływowe
Kolejnym wpisanym obiektem jest historyczny ośrodek produkcji porcelany w chińskim Jingdezhen. Dokumentuje on rozwój technologiczny i kulturowy tego rzemiosła od X do XIX wieku. Z kolei w Korei Południowej zdecydowano o rozszerzeniu ochrony obszarów przypływowych Getbol o cztery nowe strefy: Seosan, Goheung, Muan i Yeosu. Dołączyły one do czterech lokalizacji wpisanych na listę w 2021 roku.
Rozszerzenie stref przypływowych w Korei Południowej ma ogromne znaczenie dla ochrony Yellow Sea Flyway – międzynarodowego korytarza migracyjnego ptaków, który łączy Arktykę z Australią i Nową Zelandią.
Nowe wpisy na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO (lipiec 2026)
Decyzja Komitetu Światowego Dziedzictwa UNESCO (lipiec 2026)
Słownik pojęć
- UNESCO
- Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Oświaty, Nauki i Kultury; wyspecjalizowana agenda ONZ wspierająca współpracę międzynarodową w tych dziedzinach.
- Yellow Sea Flyway (Wschodnioazjatycko-Australijski Szlak Wędrowny)
- Ekologiczny korytarz migracyjny ptaków, ciągnący się od Arktyki poprzez Azję Wschodnią aż po Australię i Nową Zelandię.
- Torfowisko
- Formacja geologiczna i środowiskowa powstała w wyniku akumulacji szczątków roślinnych (głównie mchów) w warunkach silnego uwodnienia.
- Getbol
- Koreańskie przybrzeżne obszary pływowe (błotniska pływowe), charakteryzujące się unikalną bioróżnorodnością i stanowiące istotny ekosystem dla ptaków wędrownych.
