Najważniejsze
- •WHO ogłosiła dla ogniska Eboli w DR Konga i Ugandzie status PHEIC, czyli najwyższy poziom alarmu w międzynarodowej koordynacji zdrowia publicznego, ale nie „pandemic emergency”.
- •W artykule pojawiają się różne bilanse zachorowań i zgonów, dlatego kluczowe jest odróżnianie przypadków potwierdzonych laboratoryjnie od podejrzanych i danych łączonych z różnych dni.
- •Ognisko wywołuje rzadki szczep Bundibugyo, dla którego WHO podkreśla brak zatwierdzonej szczepionki i terapii celowanej.
- •Na skalę i wykrywalność ogniska mogą wpływać jednocześnie konflikt, niepewność bezpieczeństwa, mobilność ludności, kryzys humanitarny oraz możliwe skutki wcześniejszych cięć pomocy zagranicznej.
- •Dalszy przebieg sytuacji zależy od szybkiego potwierdzania przypadków, działań transgranicznych i możliwości pracy zespołów medycznych w niestabilnych rejonach wschodniego Konga.
WHO ogłosiła 17 maja stan PHEIC w związku z ogniskiem Eboli wywołanej szczepem Bundibugyo w DR Konga i Ugandzie; eksperci wskazują, że reakcję utrudniły konflikt oraz możliwe skutki cięć pomocy.
Światowa Organizacja Zdrowia 17 maja ogłosiła międzynarodowy stan zagrożenia zdrowia publicznego, czyli PHEIC, w związku z ogniskiem Eboli wywołanej szczepem Bundibugyo w Demokratycznej Republice Konga i Ugandzie. W kolejnych dniach eksperci, byli urzędnicy USA i organizacje pomocowe oceniali, że reakcję na ognisko mogły osłabić zarówno konflikt i niepewna sytuacja bezpieczeństwa we wschodnim Kongu, jak i wcześniejsze cięcia w programach pomocy zagranicznej.
Według formalnego komunikatu WHO, opartego na danych z 16 maja, w prowincji Ituri w DR Konga odnotowano 8 przypadków potwierdzonych laboratoryjnie, 246 podejrzanych przypadków i 80 podejrzanych zgonów. W Ugandzie potwierdzono 2 przypadki, w tym 1 zgon, u osób podróżujących z DR Konga. WHO zaznaczyła, że PHEIC jest najwyższym poziomem alarmu dla koordynacji międzynarodowej, ale nie oznacza „pandemic emergency”. Organizacja wskazała też na znaczną niepewność co do rzeczywistej skali ogniska i jego zasięgu geograficznego.
Rozbieżne dane o skali ogniska
Późniejsze publikacje podawały wyższe liczby, jednak dane różniły się w zależności od daty aktualizacji i sposobu liczenia. AP informowała 17 maja o ponad 300 podejrzanych przypadkach i 88 zgonach. PolitiFact dzień później podał dla DR Konga 10 potwierdzonych przypadków, 336 podejrzanych i 88 zgonów, przy utrzymaniu 2 potwierdzonych przypadków i 1 zgonu w Ugandzie. IRC 19 maja informował o wzroście liczby podejrzanych przypadków z 246 do 500 w ciągu 96 godzin. NBC 20 maja podało 600 przypadków i 139 podejrzanych zgonów, przypisując te dane WHO. Z dostarczonych źródeł wynika jednak, że nie da się zestawić tych publikacji w jeden spójny bilans bez rozróżnienia przypadków potwierdzonych, podejrzanych i ujętych łącznie.
Pierwszy znany podejrzany przypadek datowany jest na koniec kwietnia, choć źródła różnią się co do dokładnej daty i wskazują okres między 24 a 27 kwietnia. WHO została zaalarmowana o ognisku nieznanej choroby o wysokiej śmiertelności 5 maja, a zespół szybkiego reagowania odwiedził dotknięte strefy 13 maja. Szczep Bundibugyo potwierdzono 15 maja, po wcześniejszych negatywnych wynikach dla częściej spotykanego w regionie szczepu Zaire ebolavirus. WHO podkreśla, że dla Bundibugyo nie ma zatwierdzonej szczepionki ani terapii celowanej.
Co mogło utrudnić reakcję
WHO i media wskazują, że działania epidemiologiczne i logistyczne utrudniają trwająca niepewność bezpieczeństwa w Ituri, mobilność ludności, kryzys humanitarny oraz rola nieformalnych placówek medycznych. Byli urzędnicy USA i organizacje pomocowe twierdzą, że osłabienie nadzoru, laboratoriów, dostaw środków ochrony i lokalnych kadr mogło spowolnić wykrywanie ogniska i reakcję. Związek ten nie jest jednak rozstrzygnięty. Z dostarczonych źródeł nie wynika, by dało się precyzyjnie oddzielić wpływ cięć pomocy od wpływu konfliktu, problemów operacyjnych i ograniczeń lokalnego systemu ochrony zdrowia.
Departament Stanu USA odrzuca zarzut, że reforma USAID pogorszyła zdolność odpowiedzi, i deklaruje wsparcie finansowe. Według NBC i The National Stany Zjednoczone zmobilizowały 23 mln dolarów i planują wsparcie dla nawet 50 klinik. W praktyce dalszy przebieg reakcji będzie zależał od szybkiego potwierdzania przypadków, działań transgranicznych oraz dostępu zespołów medycznych do niestabilnych obszarów we wschodnim Kongu.
Oś czasu: jak rozwijało się ognisko Eboli Bundibugyo
Na podstawie chronologii opisanej w artykule i źródłach WHO/AP.
Zestawienie liczb dotyczących ogniska Eboli w różnych aktualizacjach
| Źródło / data | DR Konga – potwierdzone | DR Konga – podejrzane | DR Konga – zgony | Uganda – potwierdzone | Uganda – zgony | Uwagi |
|---|---|---|---|---|---|---|
| WHO / dane do 16 maja | 8 | 246 | 80 podejrzanych | 2 | 1 | Stan wykorzystany przy ogłoszeniu PHEIC |
| AP / 17 maja | — | ponad 300 | 88 | 2 | 1 | AP podaje liczby zagregowane dla podejrzanych przypadków |
| PolitiFact / 18 maja | 10 | 336 | 88 | 2 | 1 | Wyraźny podział na przypadki potwierdzone i podejrzane |
| IRC / 19 maja | — | 500 | — | — | — | Wzrost podejrzanych przypadków z 246 do 500 w 96 godzin |
| NBC / 20 maja | — | 600 | 139 podejrzanych | — | — | Artykuł przypisuje dane WHO; brak pełnej zgodności definicji |
Na podstawie danych i cytowanych źródeł przytoczonych w artykule; liczby nie są w pełni porównywalne między publikacjami.
Słownik pojęć
- PHEIC
- Public Health Emergency of International Concern, czyli stan zagrożenia zdrowia publicznego o znaczeniu międzynarodowym ogłaszany przez WHO w sytuacjach wymagających skoordynowanej odpowiedzi.
- Bundibugyo
- Rzadki szczep wirusa Ebola wywołujący chorobę ebolową; w opisywanym ognisku nie ma dla niego zatwierdzonej szczepionki ani terapii celowanej.
- Przypadek potwierdzony laboratoryjnie
- Zachorowanie potwierdzone badaniem laboratoryjnym, a nie wyłącznie obrazem klinicznym lub podejrzeniem epidemiologicznym.
- Przypadek podejrzany
- Osoba z objawami lub wywiadem sugerującym zakażenie, u której rozpoznanie nie zostało jeszcze potwierdzone laboratoryjnie.
- Nadzór epidemiologiczny
- System wykrywania, zgłaszania i monitorowania zachorowań oraz ognisk chorób zakaźnych.
- Transmisja transgraniczna
- Szerzenie się choroby między państwami, zwykle wskutek przemieszczania się zakażonych osób lub kontaktów.
