JMIR aging
2026-04-23
Związek wykluczenia cyfrowego z funkcjonowaniem fizycznym i poznawczym u osób w średnim i starszym wieku: przegląd systematyczny i metaanaliza
The Associations Between Digital Exclusion and Physical or Cognitive Function in Middle-Aged and Older Adults: Systematic Review and Meta-Analysis.
Recenzja AI
Cel badania
Celem pracy było zbadanie, czy wykluczenie cyfrowe u osób w średnim i starszym wieku wiąże się z gorszym funkcjonowaniem fizycznym i poznawczym. Autorzy chcieli też oszacować siłę tych związków w dostępnych badaniach obserwacyjnych.
Metoda
Przeprowadzono przegląd systematyczny i metaanalizę badań kohortowych i przekrojowych wyszukanych w wielu bazach (m.in. PubMed, Embase, CNKI) do 31.08.2024, oceniając ryzyko biasu skalą Newcastle–Ottawa. Łączono głównie ilorazy szans, ryzyka i hazardu dotyczące wykluczenia cyfrowego oraz wyników sprawności fizycznej i funkcji poznawczych.
Wyniki
Wykluczenie cyfrowe wiązało się prospektywnie ze wzrostem ryzyka pogorszenia podstawowych i złożonych czynności dnia codziennego (IRR ok. 1,35–1,46) oraz większym ryzykiem demencji i niższych wyników MMSE (HR/OR ok. 1,8–2,9). Związek z kruchością i ogólnym zaburzeniem poznawczym nie osiągnął istotności statystycznej, a wyniki obarczone są dużą heterogenicznością i możliwym biasem publikacyjnym.
Znaczenie dla praktyki
Dla polskich zespołów medycznych oznacza to, że identyfikacja i ograniczanie wykluczenia cyfrowego (np. brak dostępu do internetu, brak umiejętności obsługi urządzeń) powinny być elementem kompleksowej opieki nad pacjentami 50+ w POZ, opiece długoterminowej i rehabilitacji. W praktyce warto wdrażać proste, dopasowane do możliwości pacjentów rozwiązania cyfrowe oraz współpracować z rodziną i samorządami, by poprawiać dostęp, szkolić z podstaw e‑zdrowia i minimalizować ryzyko utraty samodzielności oraz pogorszenia funkcji poznawczych związanych z wykluczeniem cyfrowym.
Abstrakt oryginalny
BACKGROUND: Digital exclusion posed a significant challenge, especially in middle-aged and older adults, which affected their health outcomes. However, the evidence regarding the associations of digital exclusion on physical or cognitive function outcomes was controversial, and no systematic review had been performed to synthesize the pooled associations. OBJECTIVE: This study aimed to explore the relationship between digital exclusion and physical or cognitive function in middle-aged and older adults. METHODS: We conducted a systematic review and meta-analysis of cohort and cross-sectional studies, including Chinese or English publications retrieved from PubMed, Embase, Web of Science, PsycINFO, Scopus, CNKI, and Wanfang databases up to August 31, 2024. The risk of bias was evaluated using the Newcastle-Ottawa Scale (NOS). The pooled effect size was calculated based on odds ratios (ORs), hazard ratios, risk ratios, and 95% CIs. This study was registered on PROSPERO (CRD42024585459). RESULTS: Nineteen studies met the inclusion criteria, including 13 cohort studies and 6 cross-sectional studies, which had moderate-to-low risk of bias. The pooled analysis indicated that digital exclusion had prospective associations with decreased basic activities of daily living (incidence rate ratio 1.35, 95% CI 1.12-1.64, I2=94.7%) and instrumental activities of daily living (incidence rate ratio 1.46, 95% CI 1.13-1.89, I2=96.2%), or cross-sectional association with activities of daily living (OR 1.23, 95% CI 0.41-3.73, I2=91%), with no statistical significance in the prospective association with frailty (OR 1.21, 95% CI 0.92-1.59, I2=95.2%). There were prospective associations between digital exclusion and dementia (hazard ratio 1.78, 95% CI 1.43-2.22, I2=0%), decreased Mini-Mental State Examination scores (OR 1.96, 95% CI 1.39-2.75, I2=0%), as well as cross-sectional associations with Mini-Mental State Examination scores (OR 2.90, 95% CI 2.07-4.07, I2=0%), and no statistical significance in the prospective association with cognitive impairment (risk ratio 2.08, 95% CI 0.98-4.44, I2=78.2%). CONCLUSIONS: Our findings indicated the negative associations of digital exclusion with physical and cognitive functions. Future research and clinical practice should consider designing digital interventions and services that match the physical and cognitive capacities and preferences of middle-aged and older adults, thereby improving digital engagement and reducing the harms associated with digital exclusion. Policies should focus on expanding access, reducing financial barriers, and improving digital literacy. However, due to the presence of heterogeneity and publication bias, the results should be interpreted cautiously.