Medicine
2026-10-16
Choroby autoimmunologiczne i autoimmunologiczne zespoły wielogruczołowe u dorosłych pacjentów z potwierdzoną biopsją celiakią: badanie prospektywne
Autoimmune diseases and autoimmune polyglandular syndromes in adult patients with biopsy-confirmed celiac disease: A prospective study.
Recenzja AI
Cel badania
Celem badania była ocena częstości i rodzaju współistniejących chorób autoimmunologicznych oraz autoimmunologicznych zespołów wielogruczołowych u dorosłych pacjentów z celiakią potwierdzoną biopsją. Oceniono również częstość niedoborów mikroskładników oraz zależność między nimi a przestrzeganiem diety bezglutenowej.
Metoda
Przeprowadzono prospektywne badanie obserwacyjne obejmujące 102 dorosłych pacjentów z rozpoznaną i potwierdzoną biopsją celiakią, pozostających pod regularną kontrolą ambulatoryjną. Analizowano dane kliniczne i laboratoryjne, choroby autoimmunologiczne, typy zespołów wielogruczołowych, niedobory mikroskładników oraz przestrzeganie diety bezglutenowej za pomocą kwestionariusza CDAT.
Wyniki
Dodatkowe choroby autoimmunologiczne stwierdzono u 25,5% pacjentów, najczęściej autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, a autoimmunologiczne zespoły wielogruczołowe u 15,7%, głównie typu 3. Co najmniej jeden niedobór mikroskładników występował u 93,1% badanych, najczęściej niedobór witaminy D; pacjenci gorzej przestrzegający diety bezglutenowej częściej mieli liczne niedobory, niedobór folianów, żelaza i witaminy B12 oraz niedokrwistość z niedoboru żelaza.
Znaczenie dla praktyki
Wyniki wskazują na potrzebę długoterminowego, wielodyscyplinarnego monitorowania pacjentów z celiakią, obejmującego ocenę funkcji tarczycy i innych chorób autoimmunologicznych oraz regularne badania niedoborów żywieniowych. W polskiej praktyce klinicznej kontrola powinna być prowadzona także u osób deklarujących dobrą dietę bezglutenową, z uwzględnieniem edukacji dietetycznej i indywidualnej suplementacji.
Abstrakt oryginalny
Celiac disease (CD) is an immune-mediated disorder frequently associated with autoimmune diseases (ADs) and nutritional deficiencies. This study aimed to determine the prevalence and spectrum of additional ADs and autoimmune polyglandular syndromes (APS), as well as micronutrient deficiencies, in adults with biopsy-confirmed CD. This prospective observational study included 102 adults with previously diagnosed, biopsy-confirmed CD who were under regular outpatient follow-up. Demographic and clinical characteristics, additional ADs, APS subtypes, laboratory parameters, micronutrient deficiencies, and adherence to a gluten-free diet assessed using the celiac dietary adherence test (CDAT) were evaluated. Additional ADs were identified in 26 of 102 patients (25.5%; 95% confidence interval [CI], 18.0-34.7), with autoimmune thyroiditis being the most frequent (12.7%; 95% CI, 7.6-20.6). APS was identified in 16 patients (15.7%; 95% CI, 9.9-24.0). APS type 3 was the most frequent subtype (11.8%; 95% CI, 6.9-19.4), followed by APS type 4 (2.0%; 95% CI, 0.5-6.9), whereas APS types 1 and 2 were each identified in 1.0% (95% CI, 0.2-5.3). At least 1 micronutrient deficiency was present in 93.1% (95% CI, 86.5-96.6), and 54.9% (95% CI, 45.2-64.2) had 2 or more deficiencies. Vitamin D deficiency was the most common (90.2%; 95% CI, 82.9-94.6), followed by folate deficiency (33.3%; 95% CI, 24.9-42.9), iron deficiency (29.4%; 95% CI, 21.4-38.9), vitamin B12 deficiency (17.6%; 95% CI, 11.5-26.2), and iron deficiency anemia (17.6%; 95% CI, 11.5-26.2). Patients with poor gluten-free diet adherence had significantly higher frequencies of 2 or more micronutrient deficiencies, folate deficiency, iron deficiency, vitamin B12 deficiency, and iron deficiency anemia than those with good adherence. Adults with established CD under follow-up had a substantial burden of additional ADs, defined APS phenotypes, and micronutrient deficiencies. Autoimmune thyroiditis and APS type 3 were the predominant autoimmune manifestations. Micronutrient deficiencies remained frequent even among patients with good self-reported gluten-free diet adherence, supporting continued nutritional monitoring during long-term follow-up.